اخبار مطالب توصیه شده روزنامه شماره ۶۵۵۶

دنیای‌ اقتصاد – تبریز: یکصدوبیست‌ودومین نشست شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی استان آذربایجان شرقی، با محوریت «بررسی چالش‌های تامین مالی، کمبود سرمایه‌ در گردش و ضرورت استمهال بدهی‌های بانکی و تسهیلات بازسازی واحدهای اقتصادی آسیب‌دیده» با حضور محمدرضا دشتی‌اردکانی، معاون حقوقی و امور مجلس وزارت امور اقتصادی و دارایی، ابوالفضل نجارزاده، رئیس شورای هماهنگی بانک‌های دولتی و مدیرعامل بانک ملی ایران، بهرام سرمست، استاندار آذربایجان‌شرقی و جمعی از فعالان اقتصادی و مدیران دولتی استان در اتاق بازرگانی تبریز برگزار شد.

بخش معدن ایران در ماه‌های اخیر با فشاری کم‌سابقه از سمت هزینه‌ها و سیاستگذاری مواجه شده؛ فشاری که از کمبود مواد اولیه و دشواری در تامین تجهیزات آغاز می‌شود و تا افزایش حقوق دولتی و عوارض صادراتی ادامه پیدا می‌کند. در چنین شرایطی، فعالیت بسیاری از معادن نه بر پایه سودآوری، بلکه بر مدار بقا پیش می‌رود و حاشیه امن تولید کاهش یافته است. همزمان محدودیت در واردات ماشین‌آلات و ناپایداری در تامین اقلام حیاتی، ریسک تداوم فعالیت را بالا برده و افق تصمیم‌گیری را برای فعالان این بخش مبهم کرده است.

حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران که از نهم اسفندسال گذشته آغاز شد، اگرچه شاهرگ‌های صنایع مادر مانند فولاد و پتروشیمی را هدف قرار داد و آسیب‌های گسترده‌ای به این بخش‌ها وارد کرد، اما بررسی میدانی از تاب‌آوری هفت صنعت استراتژیک از جمله کشاورزی، صنایع غذایی، سیمان، داروسازی گیاهی، معادن، کاشی و سرامیک و سلولز حکایت دارد. کشاورزی و دامپروری به عنوان مستقل‌ترین بخش اقتصاد با پراکندگی در هزاران نقطه کشور و وجود ذخایر استراتژیک کود اوره، صنایع غذایی با زنجیره تامین کاملا داخلی از مزرعه تا سفره، صنعت سیمان با بیش از ۷۰ کارخانه فعال و خودکفایی در مواد اولیه، داروسازی گیاهی با تکیه بر منابع طبیعی داخلی، معادن با استقرار در مناطق دورافتاده و کوهستانی، کاشی و سرامیک با دسترسی به منابع غنی کائولن و فلدسپات، و صنایع سلولزی با بهره‌مندی از ظرفیت بازیافت، همگی توانسته‌اند از گزند حملات مصون بمانند و ستون فقرات اقتصاد جنگی و معیشت مردم را تشکیل دهند. اگرچه در ظاهر صنایع خدمات محور به‌طور مستقیم از جنگ اخیر آسیب جدی متحمل نشده‌اند، اما در عمل بیشترین آسیب به این حوزه وارد شده است. صنعت ارتباطات با قطع کامل اینترنت جهانی، حملات سایبری به تجهیزات شبکه، آسیب‌دیده‌ترین بخش اقتصاد در جنگ کنونی معرفی می‌شود.

تهاجم نظامی به زیرساخت‌های صنعتی و اختلال در روند تولید برخی از تولیدکنندگان فولاد کشور، عملکرد صنایع مصرف‌کننده فولاد و به‌ویژه ورق‌های فولادی را متاثر کرده است. مرکز پژوهش‌های اتاق بازرگانی تهران در گزارشی به‌ بررسی‌ پیامدهای‌ اختلال در تولید و عرضه‌ ورق فولادی‌ در اثر وقوع جنگ‌ و آسیب‌ به‌ زیرساخت‌های‌ تولیدی‌ کشور، به‌ویژه واحدهای‌ بزرگ فولادی‌ و اثرات آن بر صنعت‌ لوازم خانگی‌ پرداخته است. یافته‌های این گزارش حکایت از آن دارد که تحمیل آسیب به فعالیت در صنایع فولادی کشور و به‌خصوص تولیدکنندگان اصلی ورق‌های فولادی کشور، تاثیر جدی بر عملکرد صنایع پایین‌دستی خواهد داشت. در این شرایط احتمال می‌رود صنعت‌ لوازم خانگی‌ با مشکلات جدی روبه‌رو شود؛ به‌طوری‌که‌ تولید متوقف‌ نمی‌شود، اما ظرفیت‌ عملیاتی‌ کاهش‌ می‌یابد. این‌ کاهش‌ ناشی‌ از افت‌ تقاضا نیست‌، بلکه‌ نتیجه‌ محدودیت‌ در تامین‌ ورق فولادی‌ و افزایش‌ نااطمینانی‌ در دسترسی‌ به‌ آن است‌. همزمان، قیمت‌ این‌ نهاده در بازار داخلی‌ به‌ دلیل‌ کاهش‌ عرضه‌ و افزایش‌ رقابت‌ بالا رفته و فشار جدی‌ بر هزینه‌ تولید وارد می‌کند. اثر چالش در سطح‌ بنگاه‌ها نامتقارن است‌؛ بنگاه‌های‌ بزرگ عمدتا با کاهش‌ نسبی‌ ظرفیت‌ و افزایش‌ هزینه‌ مواجه‌ می‌شوند، در حالی‌ که‌ بنگاه‌های‌ کوچک‌ و متوسط‌ به‌ دلیل‌ محدودیت‌ نقدینگی‌ با کاهش‌ و حتی‌ توقف‌ خطوط تولید روبه‌رو هستند. در نتیجه‌، ساختار صنعت‌ به‌ سمت‌ دوگانگی‌ میان تداوم محدود تولید در بنگاه‌های‌ بزرگ و اختلال در بنگاه‌های‌ کوچک‌ و متوسط‌ حرکت‌ می‌کند.

برخلاف انتظارات اولیه بسیاری از تحلیلگران و فعالان بازارهای مالی، آغاز جنگ میان ایران و آمریکا نه‌تنها موجب جهش پایدار در قیمت طلا و نقره نشد، بلکه در مقاطعی این دو دارایی سنتی امن را به حاشیه راند. بررسی عملکرد صندوق‌های قابل معامله در بورس مبتنی بر طلا و نقره نشان می‌دهد که از ابتدای درگیری‌ها تا اوایل اردیبهشت‌ماه، بازدهی این ابزارهای سرمایه‌گذاری منفی بوده است. این اتفاق در حالی رخ داد که در شرایط بحران‌های ژئوپلیتیک، انتظار می‌رود تقاضا برای دارایی‌های امن افزایش یابد. با این حال، ترکیبی از عوامل از جمله سقوط شدید قیمت‌های جهانی فلزات گران‌بها و ثبات نسبی و حتی کاهش نرخ ارز در ‌آن زمان، باعث شد طلا و نقره در رقابت با سایر بازارها عقب‌نشینی کنند.

روند معاملات بازار سرمایه در روزهای اخیر، نشانه‌ای روشن از تغییر جهت انتظارات فعالان اقتصادی است؛ جایی که رشد مستمر نرخ ارز در بازار آزاد، به تقویت انتظارات تورمی انجامیده و این متغیر کلیدی، رفتار سرمایه‌گذاران را به‌طور محسوسی دگرگون کرده است. آمارهای معاملاتی نشان می‌دهد که طی روزهای گذشته، جریان نقدینگی از ابزارهای کم‌ریسک به سمت دارایی‌های مبتنی بر طلا و فلزات گران‌بها سوق پیدا کرده است. همزمان، افزایش قیمت‌ها در بازار فیزیکی طلا و سکه و ثبت رکوردهای جدید در ورود پول به صندوق‌های طلا، گویای آن است که پناهگاه‌های تورمی بار دیگر در کانون توجه سرمایه‌گذاران قرار گرفته‌اند.