روایت تهیهکنندگان سینما از باجگیری شبکههای ماهوارهای
پول بدهید تا فیلمتان را پخش نکنیم!
این معضل بیشتر از هر چیزی خلأ قانون کپیرایت را به تصویر کشیده است. در هفتههای اخیر چند فیلم اکران آنلاین شده که به نظر میرسید با تعطیلی سینماها و حضور مردم در خانه با استقبال مواجه شوند اما پخش آنها در ماهواره فروششان را به حداقل رساند. در همین رابطه تهیهکنندگان فیلمهای «رها» و «گوزنهای اتوبان» و «صددام» میگویند این اتفاق نه تنها بازگشت سرمایه آنها را تهدید میکند بلکه چرخه اقتصادی و آینده سینمای ایران را زیر فشار قرار میدهد. این در حالی است که سینمای ایران در ماههای اخیر با چالش روبهرو شده و براساس آمارهای منتشر شده دخل و خرج آن دیگر همخوانی ندارد. فعالان سینما در هفتههای اخیر بارها از وضعیت نامساعد کسب و کار خود خبر دادهاند و گفتهاند اگر راهی برای عبور از از بحران پیدا نشود بحرانی بزرگ تمام بخشهای سینما را تهدید میکند.
ضربه چند میلیارد تومانی
در حال حاضر ما با یک خلأ جدی در حوزه قوانین حاکمیتی مرتبط با کپیرایت مواجه هستیم و طبیعتا در چنین شرایطی، تهیهکنندگان و صاحبان آثار بیشترین آسیب را متحمل میشوند. حتی افرادی که بهصورت غیرقانونی آثار را منتشر میکنند، از صاحبان اثر تقاضای پول میکنند تا پخش غیرمجاز فیلمها را به تعویق بیندازند؛ موضوعی که نشاندهنده عمق بحران در این حوزه است.
در شرایط فعلی یک فیلم ممکن است در بهترین حالت ۴ تا ۵میلیون مخاطب داشته باشد اما نسخههای غیرقانونی آن توسط میلیونها نفر در شبکههای مختلف دیده میشود. اکران آنلاین معمولا حداکثر یک ماه بازدهی دارد و اگر در همین بازه زمانی اثر قاچاق شود، عملا بخش عمدهای از درآمد از بین میرود.این را هم در نظر بگیرید سینمای ایران عملا دو منبع درآمد دارد؛ اکران سینمایی و اکران آنلاین. با توجه به شرایط موجود، از جمله محدودیتها و تحریمها، بخش مهمی از درآمد تهیهکنندگان به اکران آنلاین وابسته است، اما همین بخش نیز بهدلیل قاچاق آثار بهشدت آسیب دیده است. درباره فیلم «رها» پیشبینی میکردیم حداقل حدود ۲۰میلیارد تومان بازگشت سرمایه داشته باشیم ولی با انتشار غیرقانونی، بخش قابلتوجهی از این درآمد از دست رفته است.
متاسفانه عزم جدی برای مقابله با این پدیده وجود ندارد. سازمان سینمایی و دستگاه قضایی، آنطور که باید، این موضوع را پیگیری نمیکنند. این در حالی است که بازار قاچاق عملا بهصورت آنلاین و گسترده در حال فعالیت است.این مساله نیازمند یک اقدام صنفی و هماهنگ است و باید وکلای متخصص در حوزه سینما وارد عمل شوند و پیگیریهای حقوقی منسجمی صورت بگیرد. اگر چنین ساختاری وجود داشته باشد میتوان تا حدی از حقوق صاحبان آثار دفاع کرد. برخی از همکاران از طریق وکلا اقداماتی انجام دادهاند و حتی علیه برخی شبکهها شکایت کردهاند، اما این اقدامات محدود است و پاسخگوی حجم گسترده تخلفات نیست.علاوه بر این باید در حوزه آگاهیبخشی به مخاطبان نیز کار شود تا مردم بدانند استفاده از نسخههای غیرقانونی چه تاثیری بر چرخه تولید سینما دارد.
* تهیهکننده
تضعیف چرخه تولید
پخش غیرقانونی آثار سینمایی از شبکههای ماهوارهای، آسیب جدی به اقتصاد سینما و روند نمایش آنلاین وارد میکند. تنها دو تا سه روز پس از آغاز پخش آنلاین «صددام»، نسخه این فیلم در شبکههای ماهوارهای منتشر شد که همین مساله باعث افت محسوس و فوری فروش شد. آمارها نشان میدهد که روند فروش پس از این اتفاق کاهش چشمگیری داشت و اگر این اتفاق رخ نمیداد، بهراحتی میتوانستیم فروش را تا دو برابر افزایش دهیم. عملا امکان برخورد موثر با این شبکهها وجود ندارد چرا که هویت مشخصی ندارند و پیگیری بینالمللی نیز بسیار پرهزینه و زمانبر است و معمولا نتیجهای در پی ندارد.
حتی پلتفرمهای داخلی نیز تلاشهایی برای مقابله با این پدیده داشتهاند اما در عمل موفقیت چندانی حاصل نشده و این روند همچنان ادامه دارد. از مردم درخواست میکنم از تماشای نسخههای غیرقانونی خودداری کنند؛ چرا که هزینه تماشای قانونی آثار رقم بالایی نیست و یک خانواده میتواند با یک اشتراک، بهصورت جمعی فیلم را تماشا کند. بیتوجهی به این موضوع، چرخه تولید را تضعیف میکند و در نهایت به ضرر کل صنعت سینما خواهد بود. ادامه مسیر تولید آثار، به میزان حمایت مخاطبان از مسیرهای قانونی وابسته است و در صورت تقویت این روند، امکان توسعه و ارائه آثار باکیفیتتر نیز فراهم خواهد شد.
درباره «صددام» بگویم که در زمان فیلمبرداری، حجم قابلتوجهی راش ضبط شد که این امکان را فراهم کرد تا علاوه بر نسخه سینمایی، یک روایت کاملتر در قالب سریال نیز تولید شود. بر همین اساس، نسخهای چهار قسمتی از «صددام» طراحی شد که در آن، زمان بیشتری برای پرداخت شخصیتها و موقعیتهای داستانی در نظر گرفته شده و برخی بخشها نیز نسبت به نسخه سینمایی متفاوت است. این سریال بدون فیلمبرداری مجدد و صرفا با استفاده از تصاویر موجود تولید شده و هر چهار قسمت آن منتشر شده است. نسخه آنلاین فیلم با استقبال قابلتوجهی مواجه شد و طبق آمارهای غیررسمی، حدود ۳۰۰ هزار نفر آن را تماشا کردند که برای یک اثر، رقم قابلتوجهی محسوب میشود. در دورهای که بسیاری از مردم بهدلیل شرایط موجود امکان حضور در سینما را نداشتند، تماشای فیلمهای کمدی در بستر آنلاین تا حدی نقش آرامبخش برای مخاطبان ایفا کرد. بازخوردها نشان میدهد مخاطبان در این ایام به آثار سرگرمکننده و کمدی استقبال بیشتری نشان دادهاند، چرا که این آثار میتواند به کاهش فشارهای روانی و ایجاد حال بهتر در فضای خانواده کمک کند.
* تهیهکننده
۳۰۰میلیون تومان میخواستند
در حال حاضر که مردم امکان رفتن به سینما را ندارند و شرایط برای سینماها سخت است، این بهترین فرصت بود برای اکران آنلاین. اما واقعیت این است که سینما در ایران مهجور است و سرمایهگذاران هم عاصی شدهاند. بخش عمدهای از درآمد فروش سینما به سینماداران و دفترهای پخش میرسد و سود واقعی برای تهیهکننده بسیار کم است. اگر فیلم در سینما خوب بفروشد، سود محدودی به دست میآید ولی اکران آنلاین منافع بهتری دارد و دست سرمایهگذار در آن بازتر است.از این رو انتشار غیرقانونی فیلمها در شبکههای ماهوارهای یک بیعدالتی است. برخی از این شبکهها نه تنها پیشنهاد خرید فیلم را ندادند بلکه به من زنگ زدند و گفتند مبلغ ۳۰۰میلیون تومان پرداخت کنید فیلمتان را دیرتر پخش کنیم. این شرایط واقعا وحشتناک است. مساله کپی رایت نیازمند توجه و حمایت جدی است تا تولیدکنندگان و سرمایهگذاران سینمای ایران بتوانند با آرامش به فعالیت خود ادامه دهند و حق آثارشان رعایت شود.
وقتی فیلمها بهراحتی کپی و منتشر میشوند، عملا چرخه اقتصادی اثر مختل میشود و بازگشت سرمایه با مشکل جدی مواجه خواهد شد. برخی تصور میکنند پخش فیلم در ماهواره و کانالهای تلگرامی و مجازی نوعی تبلیغ برای فیلم به حساب میآید اما در عمل چنین نیست و بیشتر به ضرر اثر تمام میشود. در کشورهای دیگر این مشکل از طریق قانون کپیرایت قابل پیگیری است اما در ایران و برخی کشورها قوانین لازم وجود ندارد. با توجه به اینکه فیلم «گوزنهای اتوبان» محصول ایران و آلمان است من شخصا از طریق وکیل شرکت آلمانی در حال پیگیری این موضوع از خارج کشور هستم تا ببینم چه میتوان کرد.
* تهیهکننده
