با شکست اوربان، مجارستان به آغوش اروپا بازگشت؛
خزان پوپولیسم در دانوب
مادیار، وفادار دیرین اوربان کیست؟
پیتر مادیار که نام خانوادگیاش در لغت به معنای «مجارستانی» است، در مارس۱۹۸۱ در خانوادهای از حقوقدانان در بوداپست متولد شد. او همچنین نوه برادر فرنتس مادل، رئیسجمهور مجارستان در سالهای ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۵ است؛ دورهای که با بخشی از اولین دوره نخستوزیری اوربان (۱۹۹۸-۲۰۰۲) همپوشانی داشت. به گزارش الجزیره، او پس از فارغالتحصیلی در رشته حقوق از دانشگاه کاتولیک «پازمانی پیتر» در نزدیکی بوداپست در سال۲۰۰۴، فعالیت حرفهای خود را در زمینه حقوق شرکتها آغاز کرد. مادیار در دوران دانشگاه به حزب فیدس به رهبری اوربان پیوست؛ حزبی که پس از ناکامی در کسب اکثریت آرا در انتخابات۲۰۰۲، در آن زمان در جایگاه اپوزیسیون قرار داشت.
مادیار در اکتبر گذشته در مصاحبهای با یک پادکست محلی گفت که در نوجوانی، به شدت تحت تاثیر اوربان و سیاستهای او قرار گرفته بود؛ زیرا اوربان رهبری اعتراضات دموکراسیخواهانه مجارستان در سال ۱۹۸۹ علیه اتحاد جماهیر شوروی و حکومت کمونیستی تحت حمایت مسکو را بر عهده داشت. او میگوید: «در زمان تغییر رژیم، موجی از انرژی در جریان بود که مرا در همان عالم کودکی مجذوب خود کرد.» در سپتامبر۲۰۰۶، مادیار بهصورت داوطلبانه و رایگان خدمات حقوقی به حزب فیدس ارائه داد. در آن زمان، فیدس بهعنوان حزب اصلی مخالفان، در یک رشته اعتراضات ضد دولتی علیه فرنتس دیورچانی، نخستوزیر وقت، شرکت داشت.
دیورچانی اعتراف کرده بود که درباره وضعیت اقتصادی کشور به مردم دروغ گفته است. در همان سال، مادیار با جودیت وارگا ازدواج کرد؛ زنی که بعدها در فاصله سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۳ به عنوان وزیر دادگستری در کابینه اوربان خدمت کرد. در سال ۲۰۱۰، زمانی که حزب فیدس به قدرت بازگشت و اوربان بار دیگر نخستوزیر شد، مادیار به عنوان یکی از مقامات وزارت امور خارجه منصوب گشت. در سال۲۰۱۱، او به نمایندگی دائم مجارستان در اتحادیه اروپا (مستقر در بروکسل) پیوست. پس از پایان ماموریتش در بروکسل، او در سال ۲۰۱۸ به مجارستان بازگشت و به عضویت هیاتمدیره شرکت دولتی بهرهبرداری و نگهداری جادهها درآمد و همچنین ریاست مرکز ارائه وامهای دانشجویی دولت اوربان را بر عهده گرفت.
چرا مادیار به رقیب اصلی اوربان تبدیل شد؟
از زمان ورود به عرصه سیاست، مادیار همواره به عنوان یک مقام وفادار به حزب فیدس خدمت میکرد. اما یک رسوایی بزرگ در سال ۲۰۲۴، روابط او با این حزب را تیره و تار کرد. در فوریه ۲۰۲۴، فاش شد که حدود یک سال قبل، کاتالین نواک، رئیسجمهور پیشین مجارستان، فردی را که به دلیل کمک به پنهان کردن یک پرونده سوءاستفاده جنسی در یک پرورشگاه محکوم شده بود، عفو کرده است. وارگا (همسر سابق مادیار) نیز در این رسوایی دخیل بود؛ چراکه بهعنوان وزیر دادگستری پای حکم عفو را امضا کرده بود. (وارگا در سال ۲۰۲۳ برای رهبری کارزار فیدس در انتخابات پارلمان اروپا استعفا داده بود و از او به عنوان جانشین احتمالی اوربان یاد میشد. مادیار و وارگا نیز در همان سال از یکدیگر جدا شدند).
پس از افشای این رسوایی، اعتراضات گستردهای شکل گرفت که در نتیجه آن، نواک از مقام ریاستجمهوری استعفا داد و وارگا نیز از کرسی خود در پارلمان کنارهگیری کرد. در این میان، مادیار به چهره و صدای خشم عمومی تبدیل شد. گابور گیوری، تحلیلگر ارشد در یک موسسه تحقیقاتی مستقر در بوداپست، معتقد است جدایی مادیار از حزب یک روند تدریجی بود. وی به الجزیره گفت: «پیتر گفته بود که مدتی است سرخورده شده و از تمام مشکلات و فساد درون حزب فیدس ناامید است. اما تا زمانی که همسر سابقش در قدرت بود، نمیخواست حزب را ترک کند؛ پس از استعفای وارگا، او از این فرصت برای جدایی قطعی از حزب استفاده کرد.» گیوری میافزاید: «دلیل اصلی محبوبیت سریع مادیار در سال ۲۰۲۴ این بود که تا آن زمان نوعی ناامیدی در میان اپوزیسیون وجود داشت. مردم احساس میکردند هیچ حزب مخالفی قادر به شکست فیدس نیست. اما وقتی پیتر در بحبوحه رسوایی پا به میدان گذاشت، ناگهان امیدی تازه شکل گرفت.»
در آوریل ۲۰۲۴ بود که مادیار تصمیم گرفت به حزب راست میانه «تیسا» بپیوندد. او ابتدا یک کرسی در پارلمان اروپا به دست آورد و در نهایت روز یکشنبه با پیروزی قاطع در انتخابات ملی مجارستان، نشان داد که قصد دارد نخستوزیر بعدی این کشور باشد . با این حال، مسیر به قدرت رسیدن مادیار بدون حاشیه نبوده است. همسر سابقش، وارگا، پس از انتشار فایل صوتی، او را به ضبط مخفیانه صدا در خانه و استفاده ابزاری از آن برای اهداف سیاسی متهم کرد. همچنین اتهاماتی مبنی بر خشونت خانگی نیز علیه او مطرح شد. در فوریه امسال نیز انتشار تصاویری از یک آپارتمان در شبکههای اجتماعی، او را به یک رسوایی جنسی و مصرف مواد مخدر متهم کرد. مادیار اگرچه رسوایی اخلاقی خود را تایید کرد، اما اتهام مصرف مواد را به شدت رد و اعلام کرد که در یک «تله عسل» (پرستو) به سبک سرویسهای اطلاعاتی روسیه گرفتار شده است.
او حزب فیدس را متهم کرد که به دلیل شروع کارزار انتخاباتیاش، قصد داشته با این ترفندها او را تحت فشار روانی قرار دهد. وی وعده داده که روابط با اتحادیه اروپا را بهبود بخشد. در دوران اوربان، روابط بروکسل و بوداپست به دلیل مناسبات نزدیک وی با روسیه متشنج بود. مادیار اعلام کرد که ضمن تلاش برای برقراری «روابطی عملگرایانه» با مسکو، وابستگی مجارستان به انرژی روسیه را تا سال ۲۰۳۵ کاهش خواهد داد. وی همچنین خاطرنشان کرد که تمرکز خود را بر آزادسازی منابع مالی مسدودشده مجارستان توسط اتحادیه اروپا معطوف خواهد کرد؛ بودجهای که به بهانه ادعای این اتحادیه مبنی بر عدم رعایت سلسله شروط دریافت کمکهای مالی از سوی بوداپست، بلوکه شده است. در عین حال، مادیار با پیوستن شتابزده اوکراین به اتحادیه اروپا مخالف است؛ موضعی که او را تا حدی در مقابل رهبران کییف قرار میدهد.
برای بسیاری از جوانان مجارستانی، پیروزی مادیار نویدبخش تغییری است که تا چند ماه پیش غیرممکن به نظر میرسید. با این حال، تحلیلگران و شهروندان تاکید دارند که کار اصلی مادیار به عنوان رهبر جدید به تازگی آغاز شده است. بازسازی دموکراسی، التیام شکافهای عمیق اجتماعی و پاسخگویی به انتظارات میلیونها شهروند امیدواری که خواهان تغییرات واقعی هستند، آزمون دشوار دولت آینده او خواهد بود. به گزارش پولیتیکو، با چنین حاشیه پیروزی قاطعی، مادیار به یک اکثریت مطلق در پارلمان دست خواهد یافت که به وی اجازه میدهد قانون اساسی را تغییر داده و ارکان اصلی «دموکراسی غیرلیبرالِ» اوربان را برچیند؛ اقدامی که کنترل شدید نخستوزیر پیشین بر قوه قضائیه، شرکتهای دولتی و رسانهها را در هم خواهد شکست.
وی با اعلام اینکه «این رژیم به پایان رسیده است» و مجارستان بار دیگر «متحدی قدرتمند در اتحادیه اروپا و ناتو» خواهد بود، خواستار موجی از استعفاها در سطوح عالی برای پاکسازی نهادهای دولتی شد؛ از جمله استعفای روسای دیوان عالی، شورای عالی قضایی، دیوان محاسبات کشور، سازمان رقابت و سازمان تنظیم مقررات رسانهای. در اقدامی بسیار مهم، وی همچنین از تاماش شولیوک، رئیسجمهور مجارستان که دارای اختیار وتوی قوانین و ارجاع آنها به پارلمان است، خواست تا از قدرت کنارهگیری کند.خودکامهترین رهبر اتحادیه اروپا با چشمانی اشکبار این شکست را پذیرفت و گفت: «نتیجه هر چه که شد، ما از جایگاه اپوزیسیون به کشور و ملت مجارستان خدمت خواهیم کرد.»
