ملاحظه ایران پیش از دور دوم مذاکرات

در سوی دیگر شبکه خبری سی‌ان‌ان به نقل از منابع ایرانی مطلع از مذاکرات مدعی شد که یک هیات از تهران روز سه‌شنبه برای مذاکره با واشنگتن وارد پاکستان خواهد شد. با این حال حضور هیات ایرانی هنوز قطعی نشده؛ چرا که تهران همچنان در خصوص محاصره دریایی ملاحظاتی دارد که باید دید در فرصت باقی مانده این مساله حل خواهد شد یا نه. در همین ارتباط خبرگزاری تسنیم به نقل از یک منبع نوشت که با وجود تبادل پیام‌ها میان ایران و آمریکا از طریق واسطه پاکستانی طی روزهای اخیر، تیم ایرانی تاکید کرده است تا زمانی که اعلام ترامپ مبنی بر محاصره دریایی ایران وجود دارد، مذاکره‌ای در کار نخواهد بود. همزمان با انتشار این اخبار و گمانه‌زنی‌ها، وزارت خارجه پاکستان اعلام کرد وزرای خارجه تهران و اسلام‌آباد در تماس تلفنی بر لزوم ادامه مذاکرات تاکید کردند. وزارت خارجه پاکستان محمد اسحاق‌دار، وزیر خارجه پاکستان در تماس با سید عباس عراقچی بر لزوم حل مسائل موجود در سریع‌ترین زمان ممکن تاکید کرد. همزمان شهباز شریف و مسعود پزشکیان نیز در تماس تلفنی آخرین تحولات را مورد رایزنی قرار دادند.

ونس به مذاکرات می‌رود؟

همچنین در رابطه با هیات آمریکایی حاضر در مذاکرات، اخبار ضد و نقیضی منتشر شده است. درحالی‌که برخی رسانه‌های آمریکایی گزارش داده‌اند که جی دی ونس، معاون ترامپ در مذاکرات اسلام آباد مشارکت نمی‌کند، مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل گفته است که  ونس ریاست هیات مذاکره‌کننده آمریکایی را بر عهده خواهد داشت. ترامپ هم درباره این موضوع به ای‌بی‌سی گفته است که معاون انتخاباتی‌ام، به دلایل امنیتی به پاکستان نخواهد رفت. ترامپ در سخنان ‌ خود درباره هیات آمریکایی، صرفا به نام‌های استیو ویتکاف و جرد کوشنر اشاره کرد و ‌نامی از ونس نبرد. پیش‌تر نیویورک پست در خبری مدعی شده بود که معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در میان هیات مذاکره‌کننده‌ای که راهی اسلام‌آباد می‌شود، نخواهد بود.

قول مذاکراتی ترامپ

خواسته‌های اغراق‌آمیز آمریکا و توئیت‌های مداوم دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا بر ابهام فضا افزوده است؛ وی روز گذشته مدعی شد که ایران «نقض جدی» آتش‌بس‌ انجام داده اما همچنان فکر می‌کند می‌تواند به توافق صلح با ایران برسد. ترامپ در ادامه به خبرنگار ای‌بی‌سی نیوز گفت: «این اتفاق خواهد افتاد. به هر طریقی، اتفاق می‌افتد. می‌توانید از من نقل‌قول کنید.» همزمان سخنگوی وزارت امور خارجه ایران نیز با تاکید بر اینکه آنچه ایالات‌متحده به عنوان «محاصره» بنادر و سواحل ایران مطرح می‌کند، نقض آتش‌بس است، تصریح کرد: این اقدام با تحمیل عمدی مجازات دسته‌جمعی به مردم ایران، مصداق جنایت جنگی و جنایت علیه بشریت است.

تدابیر امنیتی در اسلام‌آباد

در خصوص احتمال برگزاری مذاکرات، رسانه‌های پاکستانی در گزارشی به تشدید تدابیر امنیتی در اسلام‌آباد و شهرهای بزرگ مجاور آن در آستانه برگزاری احتمالی دور بعدی مذاکرات ایران و آمریکا اشاره کردند که شامل ایجاد چند ایست بازرسی، استقرار افسران پلیس، محدودیت فعالیت کسب‌وکارها و محدودیت تردد در برخی محله‌های مسکونی است. این در حالی است که مقامات هنوز به طور رسمی برگزاری این مذاکرات را تایید نکرده‌اند. همزمان کمال حیدر خبرنگار الجزیره از پاکستان نوشت که حداقل دو هتل بزرگ – از جمله سرینا، که دور قبلی مذاکرات در آن برگزار شد – مطلع شده‌اند که باید از مهمانان خود بخواهند هتل را ترک کنند. بر اساس این گزارش، تمهیدات امنیتی نیز برقرار شده و پس از فرود دو فروند هواپیمای C۱۷ گلوبمستر آمریکایی، جاده فرودگاه تا منطقه قرمز موقتا بسته شد. اسلام‌آباد ۲۳ فروردین میزبان هیات‌های مذاکره‌کننده آمریکایی و ایرانی بود.

سایه اختلافات بر گفت‌وگوها

صحبت از احتمال برگزاری مذاکرات در شرایطی است که برخی اختلافات اصلی همچنان پابرجاست؛ روز جمعه گذشته همه چیز به شکل دیگری در حال جلو رفتن بود. با اعلام آتش‌بس ۱۰ روزه بین لبنان و اسرائیل، ایران نیز حسن ‌نیت خود را نشان داد و اعلام کرد که تنگه هرمز برای کشتی‌های تجاری با اجازه ایران باز است و این کشتی‌ها تا پایان آتش‌بس ایران و آمریکا به روند عادی تردد ادامه خواهند داد. تصمیمی که چند ساعت بیشتر دوام نیاورد؛ زیرا دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا با وجود حسن‌نیت ایران، محاصره دریایی در تنگه هرمز را پایان نداد و همین امر باعث شد که ایران هم بار دیگر تنگه هرمز را ببندد.

در چنین فضایی البته همچنان بحث ادامه مذاکرات در میان بود و طرف ایرانی بارها آمادگی خود را برای تداوم «هم گفت‌و‌گو و هم جنگ» اعلام کرد. خبرگزاری تسنیم در خبری به نقل از نهادهای ذی‌ربط نوشت به‌دلیل اعلام ترامپ مبنی بر محاصره دریایی ایران و همچنین زیاده‌خواهی‌های آمریکایی‌ها در مذاکره که در پیام‌های ردوبدل‌شده اخیر نیز ادامه دارد، ایران با دور بعدی مذاکرات تا این لحظه(بعد از ظهر روز یکشنبه ۳۰ فروردین ماه) موافقت نکرده است. ایران تاکید کرده است که عدم زیاده‌خواهی آمریکایی‌ها در مذاکره یک شرط اصلی برای ادامه مذاکرات است وگرنه ایران به‌دنبال اتلاف وقت خود با مذاکرات فرسایشی و بی‌فایده نیست.

البته اظهارات ادعایی رئیس‌جمهور آمریکا نیز به معضلی در روند پیشرفت گفت‌وگوها تبدیل شده است. در یکی از آخرین اظهارات، ترامپ مدعی شد که ایران پذیرفته است تا اورانیوم غنی‌شده ۶۰ درصد خود را به آمریکا منتقل کند. ادعایی که با واکنش صریح تهران مواجه شد؛ سعید خطیب‌زاده، معاون وزیر امور خارجه ایران شامگاه شنبه در مصاحبه‌ای با خبرگزاری «آسوشیتدپرس» عنوان کرد: «می‌توانم به شما بگویم که هیچ ماده غنی‌شده‌ای به ایالات‌متحده ارسال نخواهد شد. این موضوع غیرقابل‌شروع است و می‌توانم به شما اطمینان دهم که اگرچه ما آماده‌ایم تا به هر گونه نگرانی رسیدگی کنیم، اما مواردی را که غیرقابل‌شروع هستند، نخواهیم پذیرفت.»

تکاپوی دیپلماتیک

در این شرایط تنها پاکستان به عنوان میانجی‌گر بین ایران و آمریکا به تکاپو نیفتاده است و شاهد رایزنی دیپلمات‌های دیگر کشورها درباره توافق تهران و واشنگتن و وضعیت آتی تنگه هرمز هستیم. روز گذشته وزیر خارجه انگلیس در دیدار با همتای پاکستانی خود در مورد اهمیت تمدید آتش‌بس و بازگشایی کامل مسیرهای کشتیرانی از طریق تنگه هرمز صحبت کرد. ایوت کوپر، وزیر خارجه انگلیس پس از دیدار با همتای پاکستانی خود اسحاق دار، در پیامی در ایکس (توییتر سابق) نوشت: «لندن از پاکستان به خاطر نقشی که در تسهیل مذاکرات دیپلماتیک ایفا کرده است، سپاسگزار است.»

همچنین‌ هاکان‌فیدان، وزیر خارجه ترکیه روز گذشته در نشست خبری در پایان مجمع دیپلماسی آنتالیای ترکیه با بیان اینکه از نزدیک، مذاکرات جاری بین ایران و آمریکا با میانجی‌گری پاکستان را زیر نظر دارد، اظهار کرد:«مشخص است که مذاکرات به مرحله حساسی رسیده است. نیت جدی از سوی هر دو طرف و همچنین اراده برای ادامه مذاکرات وجود دارد. نه تنها طرف‌های درگیر، بلکه کل جهان به لطف آتش‌بس فعلی نفس راحتی کشیده‌اند.» وی افزود:« با این حال - همان‌طور که از همان ابتدا گفتیم - یک دوره دو هفته‌ای برای پرونده‌ای با چنین وسعتی کافی نیست. حل همه مسائل در عرض دو هفته امکان‌پذیر نخواهد بود. در نتیجه، تمدید بیشتر لازم است. من در این زمینه خوش‌بین هستم؛ با این حال، اختلاف‌نظرها در مورد یک یا دو موضوع به ویژه حیاتی همچنان ادامه دارد.»