در روزهای پایانی آتشبس ایران و امریکا رخ داد؛
آزادی تنگه هرمز با توافق لبنان
ریزش سنگین قیمت نفت در پی بازگشایی هرمز
عکس: AFP
در پاسخ به این آتشبس، وزیر خارجه ایران نیز اعلام کرد که تا روز پایان موعد آتشبس بین تهران و واشنگتن، عبور و مرور در تنگه هرمز برای کشتیهای تجاری به طور کامل آزاد است و به حالت عادی باز خواهد گشت، اقدامی که با استقبال و تشکر ترامپ همراه شد. این موضوع بیانگر انعطافپذیری طرفین در واپسین روزهای آتشبس و در مسیر نیل به توافقی متوازن است.
تلاشهای اسلامآباد
تلاشهای پاکستان که میانجیگر دور اول گفتوگوهای تهران و واشنگتن بود برای تداوم رایزنیها افزایش یافته است. در این راستا ژنرال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان عصر روز چهارشنبه ۲۶فروردین در راس یک هیات عالیرتبه سیاسی_امنیتی وارد تهران شد تا درباره تلاشهای اسلام آباد برای برگزاری دور دیگری از مذاکرات بین آمریکا و ایران رایزنی کند. درحالیکه ژنرال پاکستانی در تهران مشغول رایزنی بود، خبر آتشبس ۱۰ بین اسرائیل و لبنان اعلام شد؛ آتشبسی که در نتیجه تلاشهای حزبالله و جمهوری اسلامی به ثمر نشست. در پی این آتشبس، سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در پیامی در شبکه اجتماعی اعلام کرد که عبور و مرور تمامی کشتیهای تجاری از طریق تنگه هرمز برای باقیمانده دوره آتشبس بهطور کامل آزاد اعلام میشود. او افزود: «این تردد باید در مسیر هماهنگشده و از پیش اعلامشده توسط سازمان بنادر و دریانوردی جمهوری اسلامی ایران انجام گیرد.»
سعید خطیبزاده پیشتر درباره وضعیت تنگه هرمز با بیان اینکه ایران خواهان باز ماندن تنگه هرمز است، گفته بود که ایران یک بازیگر بسیار مسوولیتپذیر است و ما میخواهیم این تنگه همواره باز بماند. اما متناسب با وضعیت جدید، تصویب قوانین جدید ضروری است. این موضوع از نظر امنیت عبور و همچنین مسائل زیستمحیطی اهمیت دارد. ژنرال منیر در سفر دو روزه خود به تهران با محمدباقر قالیباف، رئیس هیات مذاکرهکننده ایرانی و رئیس مجلس و وزیر خارجه دیدار و گفتوگو کرد. قالیباف در دیدار با فرمانده ارتش پاکستان تاکید کرد که جمهوری اسلامی ایران برای برقراری صلح و امنیت کامل در منطقه مصمم است اما طرف مقابل همیشه با بدعهدی، مانع به نتیجه رسیدن اقدامات میشود. قرار بود که فرمانده ارتش پاکستان بعد از تهران به واشنگتن سفر کند.
در تهران چه خبر بود؟
رایزنیها در تهران در حالی انجام شد که اسلامآباد اعلام کرده هنوز تاریخی برای دور بعدی مذاکرات تعیین نشده است. همزمان رویترز به نقل از یک منبع پاکستانی مدعی شد که پیشرفتهایی در دیپلماسی پشت پرده بین ایران و آمریکا حاصل شده است. به گزارش خبرگزاری تسنیم، خبرگزاری رویترز در گزارشی به نقل از یک منبع پاکستانی مدعی شد که پیشرفتی در دیپلماسی پشت پرده وجود دارد و دیدار آتی بین ایران و آمریکا میتواند منجر به امضای یادداشت تفاهم و به دنبال آن یک توافق جامع ظرف ۶۰ روز شود. این منبع که نخواست نامش فاش شود، ادعا کرد که هر دو طرف در اصول توافق دارند و جزئیات فنی بعدا اعلام خواهد شد.
این منبع دیپلماتیک همچنین مدعی شد که میانجی کلیدی پاکستان، فیلد مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش، از روز چهارشنبه در تهران مشغول مذاکره بوده و در مورد «مسائل مهم» به پیشرفتهایی دست یافته است. آکسیوس نیز به نقل از منبعی آگاه از تلاشهای میانجیگری، نوشت که انتظار میرود گفتوگوهای ایران و آمریکا روز یکشنبه و در اسلامآباد برگزار شود. آکسیوس مدعی شد که آمریکا در حال بررسی آزادسازی ۲۰میلیارد دلار از داراییهای ایران در ازای تحویل ذخایر اورانیوم غنیشده این کشور است. پیشتر دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا با بیان اینکه احتمالا نشست بعدی با ایران در آخر هفته (شنبه-یکشنبه) برگزار شود، مدعی شده بود که اگر توافق با ایران در اسلامآباد امضا شود، شاید به آنجا بروم.
«نه» به آتشبس موقت
در حالی زمزمههایی درباره احتمال برگزاری دور بعدی مذاکرات در روزهای شنبه یا یکشنبه شنیده میشود که ایران تاکید دارد آتشبس موقت را نمیپذیرد. سعید خطیبزاده، معاون وزیر امور خارجه درباره آتشبس با آمریکا گفت: «ما هیچ آتشبس موقتی را نمیپذیریم، زیرا استفاده از دیپلماسی برای فرسوده کردن دیپلماسی و سپس آغاز جنگ، چرخهای بسیار بد است که باید برای همیشه به آن پایان داده شود.» وی در حاشیه پنجمین مجمع دیپلماسی آنتالیا افزود:«مذاکرات فرمانده ارتش پاکستان در تهران دقیقا با هدف رسیدن به همین نتیجه انجام شد.»
گام نخست توافق اجرایی شد
اما همانطور که اشاره شد اتفاق مهمی که در میانه سفر ژنرال منیر به ایران رخ داد، قبول آتشبس ۱۰ روزه در لبنان بود. در نتیجه ایستادگی حزبالله و اتحاد محور مقاومت، آتشبس ۱۰ روزه در لبنان بهطور رسمی از بامداد جمعه ۲۸ فروردین اجرایی شد. رئیس مجلس شورای اسلامی بعد از اعلام این آتشبس در صفحه شخصی خود در شبکه اجتماعی ایکس به زبان عربی نوشت:« آتشبس در لبنان نتیجه ایستادگی حزبالله و اتحاد محور مقاومت بود؛ به عهد خود پایبندیم.» قالیباف در گفتوگو با نبیه بری، رئیسمجلس پاکستان نیز اعلام کرد که به دنبال وادار کردن دشمنان به برقراری آتشبس دائم در همه مناطق درگیری طبق توافق هستیم. اسماعیل بقائی سخنگوی وزارت امور خارجه هم در یک موضعگیری رسانهای با استقبال از اعلام آتشبس در لبنان، خاطرنشان کرد که توقف جنگ در لبنان بخشی از تفاهم آتشبس بین ایران و آمریکا با وساطت پاکستان بود.
رایزنیهای ژنرال پاکستانی
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس در دیدار روز پنجشنبه خود با ژنرال عاصم منیر فرمانده ارتش پاکستان در تهران به پیام نوروزی رهبر انقلاب اشاره و اظهار کرد که حضرت آیتالله خامنهای در این پیام دولت و ملت پاکستان را به طور ویژه مورد توجه قرار داده و از حمایتهای ملت پاکستان از ایران قدردانی کردند. قالیباف با بیان اینکه جمهوری اسلامی به دنبال صلح فراگیر برای ایران و تمام منطقه است، تاکید کرد: «امیدوارم کسانی که جنگ را شروع کردند و امروز بهشدت به دنبال توقف آن هستند، رفتارهای بیاعتمادساز گذشته را بهطور واقعی در کردار و عمل خود پایان دهند.» وی افزود: «جمهوری اسلامی ایران برای برقراری صلح و امنیت کامل در منطقه مصمم است اما طرف مقابل همیشه با بدعهدی، مانع به نتیجه رسیدن اقدامات میشود.»
قالیباف در این دیدار به موضوع برقراری آتشبس فراگیر در همه مناطق درگیری به عنوان یکی از بندهای توافق اولیه آتشبس ایران و آمریکا با میانجیگری پاکستان نیز تاکید کرد. فرمانده ارتش پاکستان نیز در این دیدار، با ابزار خوشحالی از سفر به تهران و تسلیت شهادت رهبر شهید انقلاب و مردم ایرانی به اقدامات کشورش از ابتدای جنگ اشاره و اظهار کرد که از همان روز نخست دستور دادم که اصلا نباید شاهد هیچ اتفاق امنیتی در مرزهای ایران و پاکستان باشیم. عاصم منیر در پایان گفت که ما تلاشها و رایزنیهای خود را بهطور جدی دنبال میکنیم. سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان هم در پی دیدار با فرمانده ارتش پاکستان اعلام کرد که همکاری نزدیک تهران و اسلامآباد را برای تقویت ثبات منطقه ادامه میدهیم. عراقچی در صفحه شخصی خود نوشت: «تعهد ما به ارتقای صلح و ثبات در منطقه همچنان راسخ است و این تعهد، میان ما مشترک است».
بیم و امید در جادههای جنوب
تخلیه پرمیوم جنگی از بازار نفت
