اخبار خبرهای روزنامه دنیای اقتصاد

وزیر نفت در پیامی اعلام کرد: در شرایط سخت تحریم، همکارانم در پارس جنوبی با ثبت رکورد تاریخی ۷۳۰‌میلیون مترمکعب تولید گاز در روز، تکیه‌گاه مطمئنی برای مدیریت انرژی زمستان ۱۴۰۴ شدند. به گزارش «دنیای‌اقتصاد»، محسن پاک‌نژاد یکشنبه (سوم اسفند) در شبکه اجتماعی «اکس» نوشت: «در شرایط سخت تحریم، همکارانم در پارس جنوبی با ثبت رکورد تاریخی ۷۳۰‌میلیون مترمکعب تولید گاز در روز، تکیه‌گاه مطمئنی برای مدیریت انرژی زمستان ۱۴۰۴ شدند. این موفقیت، حاصل غیرت و تلاشی خستگی‌ناپذیر برای گرمابخشی به خانه‌های مردم عزیز ایران در این روزهای سخت است. سپاسگزار این همت بلندم.»

دنیای‌اقتصاد – گروه بازار نفت: بازار جهانی طلای سیاه هفته را با چرخشی معنادار آغاز کرد؛ جایی که شاخص برنت پس از لمس اوج‌های شش‌ماهه، به زیر ۷۱دلار در هر بشکه عقب نشست و بخشی از رشد ناشی از تنش‌های ژئوپلیتیک را پس داد.

بازار ارز و طلا در معاملات روز گذشته با سیگنال‌های متفاوتی مواجه شد؛ سیگنال‌هایی که از یک‌سو تحت‌تاثیر عقب‌نشینی نرخ دلار در بازار داخلی قرار داشت و از سوی دیگر از رشد بهای طلای جهانی اثر پذیرفت. در این میان، معامله‌گران همچنان با نگاه به تحولات سیاسی و چشم‌انداز مذاکرات میان تهران و واشنگتن، با احتیاط در موقعیت‌های خرید و فروش قرار دارند.

بازارهای جهانی بار دیگر تحت‌تا‌ثیر سیاست تجاری آمریکا دچار نوسان شدند؛ طلا جهش کرد و دلار عقب نشست، آن هم پس از آنکه ترامپ در واکنش به حکم تاریخی دادگاه عالی ایالات متحده تعرفه‌ای تازه معادل ۱۵ درصد بر واردات از شرکای تجاری این کشور وضع کرد. دیوان عالی اعلام کرده بود که ترامپ در اعمال تعرفه‌های گسترده پیشین با استناد به اختیارات اضطراری از حدود قانونی خود فراتر رفته است.

مرکز ملی اطلاعات مالی: جمهوری اسلامی ایران در آخرین ارزیابی دبیرخانه گروه منطقه‌ای مبارزه با پول‌شویی و تامین مالی تروریسم اوراسیا (EAG)، به عنوان یکی از موفق‌ترین کشورهای ناظر در زمینه همکاری و مشارکت معرفی شد و در دو شاخص کلیدی، جایگاهی ممتاز کسب کرد. به گزارش ایسنا، دبیرخانه گروه منطقه‌ای مبارزه با پول‌شویی و تامین مالی تروریسم اوراسیا (EAG) که به صورت دوره‌ای، عملکرد کشورهای عضو و ناظر را در راستای سنجش میزان تعهد و پویایی آنها در اجرای الزامات مبارزه با جرایم پول‌شویی و تامین مالی تروریسم مورد ارزیابی قرار می‌دهد،

بازار سرمایه ایران در سال ۱۴۰۴، برخلاف انتظار بسیاری از فعالان، نه‌تنها نتوانست نقش سپر تورمی را ایفا کند، بلکه به گفته کارشناسان، به بازنده اصلی میان بازارهای دارایی تبدیل شد. سید فرهنگ حسینی، کارشناس بازار سرمایه، با اشاره به بازدهی حدود ۴۰درصدی شاخص کل از ابتدای سال، تاکید می‌کند که این میزان رشد، در مقایسه با ریسک‌های سیاسی، نوسانات شدید، نرخ بهره بالا و جذابیت صندوق‌های با درآمدثابت، صرف ریسک معناداری برای سهامداران ایجاد نکرده است. به باور او، بورس در رقابت با بازارهایی مانند ارز، طلا، مسکن و حتی خودرو دچار عقب‌ماندگی شد. همزمان، ترکیب جنگ و ریسک‌های سیاسی، شکاف نرخ ارز نیما و آزاد، نرخ بهره حقیقی منفی و سیالیت فزاینده نقدینگی، فضایی از ابهام و انتظار را بر بازار حاکم کرده است؛ فضایی که پیش‌بینی مسیر بازار سرمایه در سال ۱۴۰۵ را به سناریوهای متفاوت و گاه متناقض گره می‌زند. سید فرهنگ حسینی، کارشناس بازار سرمایه، در این زمینه گفت: بازار سرمایه در سال ۱۴۰۴ بازنده بازارها بود. درحالی‌که بازدهی شاخص از ابتدای سال تا زمان نگارش گزارش حدود ۴۰درصد بوده است، با وجود ریسک‌ها و نوسانات شدید، صرف ریسک مناسبی در مقایسه با بازده صندوق‌های با درآمد ثابت نداشته است و در مقایسه با بازار ارز و طلا و حتی خودرو و مسکن، عقب ماندگی شدیدی داشته است.

مقایسه بازدهی متغیرهای کلیدی اقتصاد ایران از ابتدای سال ۱۴۰۰ تاکنون، تصویری گویا از تغییر مسیر سرمایه‌ها ارائه می‌دهد. شاخص کل بورس در این بازه حدود ۱۸۱درصد رشد کرده، در همین بازه زمانی، دلار در بازار آزاد بیش از ۵۷۸درصد افزایش یافته است. این فاصله معنادار، صرفا یک اختلاف آماری نیست، بلکه نشانه‌ای از کاهش کارآمدی بازار سرمایه در ایفای نقش تاریخی خود در تجهیز پس‌اندازها و هدایت منابع به سمت تولید است. در سال‌هایی که تورم مزمن و بی‌ثباتی انتظارات اقتصادی به متغیر غالب تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران بدل شده، بورس نتوانسته همگام با تورم حرکت کند. در نتیجه، بخش قابل‌توجهی از نقدینگی به سمت دارایی‌هایی سوق یافته که از منظر ذهنی و تجربی، پوشش بهتری در برابر افت ارزش پول ملی فراهم می‌کنند. این روند، کارکرد بلندمدت بازار سرمایه را تهدید کرده و آن را از مسیر توسعه‌ای خود دور ساخته است. اما چه عواملی موجبات جاماندگی بورس نسبت به دلار و دیگر بازارها را در سنوات اخیر فراهم کرده‌اند؟ در ادامه این گزارش به مواردی اشاره خواهد شد که مهم‌ترین ریسک‌ها و چالش‌های بورس در سال‌های اخیر بوده‌اند.

بازار سرمایه ایران در دهه‌های اخیر بیش از آنکه تابع چرخه‌های کلاسیک تجاری باشد، تحت‌تاثیر متغیرهای سیاسی حرکت کرده است. در اغلب اقتصادهای توسعه‌یافته، متغیرهای بنیادی نظیر رشد تولید ناخالص داخلی، تورم، سیاست پولی و سودآوری شرکت‌ها تعیین‌کننده جهت میان‌مدت بازار سهام هستندt اما در ایران، ریسک سیاسی عملا به‌عنوان متغیر مسلط عمل می‌کند و سایر عوامل را در حاشیه قرار می‌دهد. این مساله صرفا یک برداشت ذهنی نیست، بلکه در رفتار تاریخی شاخص کل و واکنش آن به تحولات مرتبط با روابط خارجی، تحریم‌ها و تنش‌های منطقه‌ای به‌وضوح مشاهده می‌شود. هر زمان سطح تنش میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات‌متحده آمریکا کاهش یافته یا چشم‌انداز توافق تقویت شده است، بازار با سرعت و شدتی فراتر از تغییرات واقعی سود شرکت‌ها رشد کرده است؛ و بالعکس، با افزایش احتمال تشدید محدودیت‌ها، حتی در شرایط ثبات سودآوری، قیمت‌ها تحت فشار قرار گرفته‌اند.

احتمالا اگر تیمی نیم فصل دومش را طوری آغاز کند که از ۶ مسابقه به ثبت ۴ شکست برسد، بیراه نیست پروژه تغییرات در کادرفنی به ذهن مدیران باشگاه خطور کند، نه اینکه قرارداد سرمربی‌شان را (بدون اعلام جزئیات) تمدید کنند! این تابوشکنی مدیران باشگاه پرسپولیس در راستای رسیدن به یک هدف مهم انجام شد، اما آیا واقعا در شرایط فعلی، ایجاد تعهد بیشتر به اوسمار کار درستی بود؟

مسابقات هفته بیست‌ودوم لیگ برتر فوتبال در حالی ادامه یافت که در یکی از این دیدارها، ملوان و تراکتور به تساوی یک-یک رضایت دادند. فارغ از مسائل فنی اما، این دیدار با حاشیه‌هایی همراه بود. اگرچه مسابقه طبق روال این هفته‌ها در ورزشگاه خالی از تماشاگر برگزار می‌شد، اما به دلیل شرایط خاص استادیوم مرحوم قایقران، لاجرم گروهی از همسایگان به زمین بازی اشراف داشتند و مسابقه را می‌دیدند. همین هم کافی بود تا جدل‌هایی رخ بدهد؛ تنشی که طبق معمول رد پای شجاع خلیل‌زاده هم در آن دیده می‌شد. تصاویری منتشر شده که نشان می‌دهد شجاع مثل گذشته، یک حرکت فیزیکی انجام داده که ناظران آن را حمل بر بی‌ادبی و اهانت کرده‌اند. در پی آن هم شعارهایی سر داده شده که تحت هیچ شرایطی قابل قبول نبوده است.

دنیای اقتصاد: پس از کشته شدن نمسیو اوسگوئرا سروانتس معروف به ال منچو رهبر قدرتمند کارتل نسل جدید خالیسکو (CJNG)، موجی از خشونت در چند ایالت مکزیک به راه افتاده که حالا پای فوتبال و حتی جام جهانی ۲۰۲۶ را هم به میان کشیده است. عملیات ارتش در ایالت خالیسکو، به‌ویژه در محدوده شهر گوادالاخارا که از شهرهای میزبان جام است، با واکنش تلافی‌جویانه اعضای کارتل همراه شد. گزارش‌ها از آتش‌زدن خودروها، انسداد برخی محورهای اصلی و درگیری با نیروهای امنیتی حکایت دارد.

دنیای اقتصاد: آنتونیو مانیکونه پس از نزدیک به سه سال همکاری با فدراسیون فوتبال و دستیاری امیر قلعه‌نویی در تیم ملی ایران، به کار خود در ایران پایان داد و به کادر فنی تیم «پیزا» ایتالیا ملحق شد. وی مدتی به‌عنوان مدیر فنی تیم امید کشورمان هم فعالیت می‌کرد. این اتفاق در یکی، دو رسانه ایتالیایی بازتاب داشته است.

دنیای اقتصاد: شکست سپاهان برابر الاهلی قطر و حذف زودهنگام این تیم از مسابقات لیگ قهرمانان آسیا (سطح دوم)، انتقادات زیادی را به وجود آورده است. از آن جمله، محمدرضا خلعتبری، بازیکن پیشین سپاهان این‌طور به موضوع واکنش نشان داده: «در مجموع حذف سپاهان اتفاق تلخی بود. این تیم در بازی رفت نمایش خوبی داشت و می‌توانست با پیروزی در آن مسابقه کار را تمام کند، ولی بدشانسی آورد و اخراج امید نورافکن هم به این تیم ضربه زد. متاسفانه در بازی برگشت هم اتفاقی رخ نداد که باب میل سپاهان و هوادارانش باشد و این تیم حذف شد.

دنیای اقتصاد: خبرگزاری تسنیم در گزارشی بلندبالا علی تاجرنیا، سرپرست مدیرعاملی استقلال را رکورددار رد صلاحیت دانسته است! بخش کوتاهی از گزارش این رسانه را بخوانید: «سرپرست باشگاه استقلال که دندان‌پزشک است، برای ریاست سازمان نظام پزشکی نامزد شد اما برای این انتخابات تایید صلاحیت نشد. این اما پایان کار نبود. گمانه‌زنی درباره اهداف سیاسی تاجرنیا به واسطه حضور در استقلال با ثبت‌نام او در انتخابات شورای شهر تهران رنگ واقعیت به خود گرفت. سرپرست باشگاه استقلال که پیش از این دو بار با عدم تایید صلاحیت مواجه شده بود، امید داشت با کسب مجوز وارد شورای شهر تهران شود اما با انتشار اسامی تایید صلاحیت‌شدگان مشخص شد ردصلاحیت شده است.»

اعلام دونالد ترامپ مبنی بر امضای فرمان اجرایی برای اعمال تعرفه ۱۵درصدی بر تمام واردات به ایالات متحده، بار دیگر ریسک بازگشت جنگ تجاری را به کانون توجه بازارهای جهانی بازگردانده است. برخلاف تعرفه‌های هدفمند دوره نخست ریاست‌جمهوری ترامپ که عمدتا چین یا برخی صنایع خاص را نشانه می‌گرفت، این‌بار صحبت از یک تعرفه فراگیر و جهانی است؛ سیاستی که در صورت اجرا، پیامدهای آن فراتر از روابط دوجانبه آمریکا و شرکای تجاری‌اش خواهد بود.

خوانش بخش‌های درآمدی بودجه، به‌ویژه پس از عبور از فصل مالیات‌ها، بدون تثبیت یک تمایز نهادیِ کلیدی، ناقص و گمراه‌کننده می‌شود: تمایز میان «درآمد عمومی» و «درآمد اختصاصی». این تمایز صرفا یک تفکیک حسابداری یا قراردادی نیست، بلکه بازتاب تفاوت در منطق اخذ درآمد، نقش دولت در لحظه وصول و کارکرد آن منبع در معماری حکمرانی مالی است؛ یعنی اینکه دولت «این پول» را به چه عنوانی می‌گیرد و در چه چارچوبی مجاز است آن را خرج کند.

تورم بالا در اقتصاد ایران را نمی‌توان با یک متغیر یا یک سیاست توضیح داد؛ این پدیده حاصل برهم‌کنش کسری بودجه‌های انباشته، رشد بی‌مهار نقدینگی، شوک‌های مکرر ارزی و در سال‌های اخیر، اختلال‌های ساختاری در سمت عرضه است. شکاف میان رشد و تورم در سال‌های گذشته نشان می‌دهد قیمت‌ها بسیار سریع‌تر از تولید رشد کرده‌اند.

در منطق اقتصاد آزاد، آزادی جریان اطلاعات و ارتباطات نه یک امتیاز لوکس، بلکه شرط لازم شکل‌گیری بازار رقابتی، نوآوری و رشد پایدار است. همان‌گونه که آدام اسمیت در بنیان‌های نظری اقتصاد بازار تاکید می‌کند، هر محدودیتی که مبادله آزاد را مختل کند، مستقیما به کاهش رفاه عمومی منجر می‌شود. بازار زمانی کارآمد است که اطلاعات آزادانه جریان داشته باشد، بازیگران اقتصادی بتوانند با کمترین مانع به یکدیگر متصل شوند و هزینه مبادله پایین باقی بماند. اینترنت در جهان امروز، بستر اصلی این مبادله است؛ قطع یا محدودسازی گسترده آن، معادل بستن جاده‌های بین‌شهری، خاموش‌کردن شبکه برق یا مختل‌کردن نظام بانکی و پرداخت است. در چنین شرایطی، نه رقابت شکل می‌گیرد، نه قیمت‌ها به‌درستی کشف می‌شوند و نه سرمایه‌گذاری معنا پیدا می‌کند.

تورم بالا و ماندگار در اقتصاد ایران پدیده‌ای تک‌علتی نیست، اما بدون تردید یکی از ریشه‌های اساسی آن ناترازی مزمن میان درآمدها و هزینه‌های دولت است. این ناترازی که سال‌هاست در بودجه عمومی تکرار می‌شود، در نهایت به استقراض، خلق پول و افزایش پایه پولی منجر شده و رشد افسارگسیخته نقدینگی را رقم زده است؛ درحالی‌که بخش واقعی اقتصاد رشد متناسبی نداشته است.

در عصر دیجیتال امروز، اینترنت دیگر یک ابزار جانبی یا یک خدمت لوکس محسوب نمی‌شود؛ بلکه به زیرساخت پایه تولید، تجارت، آموزش، ارتباطات و حتی حکمرانی تبدیل شده است. اقتصاد جهانی طی دو دهه گذشته بر محور داده، اتصال و سرعت گردش اطلاعات بازتعریف شده و کشورهایی که توانسته‌اند زیرساخت دیجیتال پایدار ایجاد کنند، سهم بیشتری از رشد اقتصادی و بهره‌وری را به دست آورده‌اند. در ایران نیز با وجود همه محدودیت‌ها، اقتصاد دیجیتال به یکی از معدود حوزه‌های پویا تبدیل شده و بنا بر برآوردها بیش از ۱۰‌میلیون شغل مستقیم و غیرمستقیم ایجاد کرده است.

در جهان امروز، هوش مصنوعی (AI) نه به‌عنوان یک انتخاب گذرا، بلکه به‌مثابه‌ی تحول‌آفرین‌ترین فناوری عصر حاضر شناخته می‌شود؛ نیرویی که پتانسیل بازتعریف بنیادین مدل‌های کسب‌وکار، جهش بهره‌وری و خلق مزیت‌های رقابتیِ دست‌نیافتنی را دارد. اما در پسِ این هیجانِ تکنولوژیک و سرمایه‌گذاری‌های میلیاردی، واقعیتی تکان‌دهنده در جریان است: آمارهای جهانی نشان می‌دهند که نرخ شکست در پروژه‌های استقرار هوش مصنوعی به‌شکل غیرمتعارفی بالاست. گزارش‌های اخیر شرکت‌های طراز اول مشاوره مدیریت در جهان نظیر مک‌کینزی، بی‌سی‌جی، دیلویت، اکسنچر، پی‌دبلیوسی و کی‌پی‌ام‌جی، پرده از حقیقتی تلخ برمی‌دارند؛ بیش از ۷۰ تا ۹۵ درصد پروژه‌های AI در همان گام‌های نخستین متوقف شده یا هرگز به نتایج ملموس نمی‌رسند. این شکست‌های سریالی، نه‌تنها منابع مالی سازمان‌ها را می‌بلعند، بلکه با از بین بردن فرصت‌های طلایی، بقای شرکت‌ها را در بازار پرشتاب امروز به مخاطره می‌اندازند.

لیلی زواره‌ای- زلزله حذف ارز دولتی غذا، سفره‌های مردم را به حدی لرزاند که کالابرگ میلیونی هم هنوز نتوانسته است این سونامی را آرام کند. تجربه جهش ارز از ۲۸۵۰۰ تومان نشان داد که در صورت ثبات سایر شرایط، چند ماهی طول می‌کشد تا شوک اولیه تخلیه شود. باید گفت نوسانات قیمت مواد غذایی نه‌تنها شاخص رفاه است، که لنگر تورم هم محسوب می‌شود. اگرچه افزایش قیمت کالا‌ها به طور کلی به افزایش هزینه‌های زندگی منجر می‌شود، اما افزایش قیمت غذا به‌شدت خانوار‌های کم‌درآمد را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ چراکه سبد مواد غذایی این خانواده‌ها بخش مهمی از هزینه‌های زندگی خانوار را به خود اختصاص می‌دهد. همچنین افزایش قیمت مواد غذایی، خانوار‌های کم‌درآمد را مجبور می‌کند تا مصرف مواد غذایی خود را کاهش دهند. امروز لنگر تورم تازه فعال شده و حالا کم‌کم پس‌لرزه‌هایش بقیه اقلام را هم درگیر کرده است.

نسیم زمانی – فقط چند هفته تا آغاز سال نو باقی مانده است؛ روزهایی که به طور معمول و بر طبق عادت هر ساله با شلوغی نسبی خیابان‌ها روبرو هستیم، حال آنکه پشت این شلوغی ظاهری، داستانی متفاوت نهفته است: رکودی بی‌سابقه که فروشندگان را ناامید و خریداران را به سوی انتخاب‌های محدود سوق داده است. افزایش قیمت‌ها که گاهی تا ۶۰ درصد نسبت به سال گذشته رسیده، در کنار کاهش قدرت خرید مردم، بازار پوشاک را به چالش کشیده است؛ حوزه‌ای که با تورم فزاینده، نوسانات نرخ ارز و سیاست‌های ارزی اخیر مختل شده و صدای فعالانش را درآورده است. وضعیتی که حتی بدتر از دوران کرونا توصیف می‌شود؛ به‌طوری‌که با وجود پیشرفت در کیفیت و کمیت تولید، بازار رونق ندارد و دلیل اصلی آن کاهش شدید قدرت خرید مردم است.