گمانهزنیهای مذاکراتی، جهتگیری صندوقهای طلا را تغییر داد
صندوقها در مدار اخبار سیاسی
صندوقهای طلا
با انتشار اخبار، شایعات و گمانهزنیهایی مبنی بر احتمال شکلگیری دور جدیدی از مذاکرات میان ایران و آمریکا؛ اندکی از میزان انتظارات منفی کاسته شد و قیمت دلار در بازار آزاد که معاملات صبحگاهی روز گذشته را در کانال ۱۵۵ هزار تومان آغاز کرده بود؛ یک کانال پایینتر آمد و به کانال ۱۵۴ هزار تومان رسید. بررسی قیمت تتر نیز در لحظه تنظیم این گزارش (ساعت ۱۴ روز چهارشنبه)، عدد ۱۵۴ هزار تومان را به عنوان دماسنج ارزی نشان میداد. این موضوع، موجب افت قیمتها در بازار فیزیکی طلا و سکه شد و براساس اعلام اتحادیه طلا و جواهر تهران، قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار در روز گذشته به ۱۷میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسید؛ سکه امامی نیز در کانال ۱۷۹میلیون تومان مورد معامله قرار گرفت. در همین راستا، روز گذشته قیمت گواهی سپرده شمش طلا در بورس کالا با افت همراه شد و از آنجا که این گواهی، بخش عمده پرتفوی صندوقهای طلا را به خود اختصاص داده، قیمت این صندوقها نیز با افت همراه شد. ماحصل معامله بیش از ۷ همت واحد صندوق طلا، خروج ۵میلیارد تومان پول حقیقی از این صندوقها بود.
در روز گذشته، قیمت اکثر صندوقهای طلا، دارای حباب قیمتی منفی بودند؛ حباب منفی صندوقهای طلا یعنی قیمت معاملاتی واحدهای صندوق بر روی تابلو از NAV یا ارزش ذاتی هر واحد پایینتر میآید؛ وقتی در تابلوی یک صندوق یا گروهی از صندوقها فشار فروش وجود دارد و تعداد فروشندهها زیاد میشود؛ قیمت بازار سریعتر از ارزش ذاتی پایین میآید. حال در صندوقهای طلا این موضوع میتواند ناشی از احتمال افت قیمت دلار یا بهای اونس جهانی در روزهای آتی در اذهان سرمایهگذاران باشد که موجب شده تا فعالان این ابزارها، اقدام به عرضه واحدهای تحت تملک خود در قیمتهایی پایینتر از NAV کنند. در شرایط فعلی که بازارهای دارایی در ایران تحت تاثیر همزمان دو سناریوی متضاد قرار دارند؛ از یکسو احتمال بهبود روابط و حتی توافق میان ایران و آمریکا وجود دارد و از سوی دیگر امکان تشدید تنشهای سیاسی نیز محتمل است. در چنین شرایطی، رفتار داراییهایی مانند طلا به شدت به انتظارات وابسته است. قیمت طلا در ایران عمدتا بازتابدهنده دو متغیر اصلی است؛ نخست قیمت جهانی اونس طلا و دومین پارامتر نیز نرخ دلار بازار آزاد است. بنابراین، در فضای عدم قطعیت ژئوپلیتیک، طلای فیزیکی یا صندوقهای طلا معمولا نقش پناهگاه امن را برای بخشی از سرمایهگذاران ایفا میکنند.
در سناریوی تشدید تنشها، معمولا شاهد افزایش انتظارات تورمی، رشد نرخ ارز و در نتیجه رشد ارزش صندوقهای طلا خواهیم بود. در مقابل، اگر مسیر توافق و کاهش ریسکهای سیاسی تقویت شود؛ فشار نزولی بر نرخ ارز و انتظارات تورمی میتواند باعث اصلاح قیمتی در این صندوقها شود. اما نکته مهم برای سبدهای معاملاتی این است که صندوقهای طلا در چنین فضایی بیشتر از آن که روندی قاطع داشته باشند، نوسانی و خبری رفتار میکنند. یعنی تصمیمهای سیاسی، اخبار مذاکرات و حتی شایعات میتوانند در کوتاهمدت باعث جهش یا ریزش قیمت شوند. این موضوع هم فرصت ایجاد میکند و هم ریسک را بالا میبرد. از منظر مدیریت ریسک، صندوقهای طلا در مقایسه با بسیاری از داراییهای دیگر همچنان ابزار مناسبی برای پوشش ریسک محسوب میشوند؛ اما برای معاملات کوتاهمدت نیاز به دقت بالا در زمانبندی ورود و خروج دارند. در واقع در چنین شرایط دوگانهای، این صندوقها بیشتر مناسب افرادی هستند که بتوانند به صورت فعال اخبار و متغیرهای سیاسی و ارزی را دنبال کنند یا این که بدون توجه به نوسانات کوتاهمدت این صندوقها، اقدام به خرید این داراییها کرده و نگاه بلندمدتی به این صندوقها داشته باشند.
صندوقهای نقره
صندوقهای نقره در روز گذشته نیز با افت قیمتی همراه شدند؛ در اثر معامله ۲۰۰میلیارد تومان واحد صندوق نقره، ۳۸میلیارد تومان پول حقیقی وارد این صندوقها شد. همچنان حباب صندوقهای نقره مثبت است و این صندوقها در قیمتهای بالاتر از NAV معامله میشوند. این صندوقها در نخستین روزهای دی ماه سال گذشته و در شرایطی پذیرهنویسی شدند که تب داغ افزایش بهای اونس جهانی نقره، سبب شده بود تا قیمت گواهی سپرده شمش نقره در بورس کالا با حباب همراه شود. پیش از آغاز معاملات ثانویه صندوقها، گواهیسپرده نقره خود به صحنه اصلی هجوم سرمایههای خرد تبدیل شد. در ۲۵ آذر سال گذشته، قیمت هر گواهی سپرده نقره در محدوده ۲۶۰ هزار تومان قرار داشت؛ اما با نزدیک شدن به زمان پذیرهنویسی صندوقها، موجی از تقاضا به بورسکالا سرازیر شد.
منطق این خریداران ساده بود: صندوقهای نقره پس از پذیرهنویسی، منابع جمعآوریشده را صرف خرید گواهیسپرده نقره خواهند کرد، بنابراین قیمت گواهیها افزایش خواهد یافت. این انتظار، باعث شد قیمت گواهیسپرده نقره طی کمتر از یک ماه، از ۲۶۰ هزارتومان به ۴۶۰ هزار تومان در ۱۶ دی برسد و با رشدی ۷۸ درصدی همراه شود. چنین جهشی در بازهای کوتاه، عملا گواهیسپرده را وارد محدوده حبابی کرد. در نخستین روز بازگشایی صندوقهای نقره، یعنی ۱۴ دی، برآوردها نشان میداد گواهیسپرده نقره حدود ۱۶ درصد بالاتر از ارزش ذاتی خود معامله میشود. به این ترتیب، دارایی پایه صندوقها پیش از شروع معاملات، خود با حباب قیمتی مواجه بود. چهاردهم دی ماه معاملات ثانویه سه صندوق نقره آغاز شد و هر سه صندوق با صف خرید در سقف دامنهنوسان روزانه معاملات خود را شروع کردند،
اما مساله این بود که این صندوقها بر پایه داراییای معامله میشدند که خود دچار حباب بود، با این حال قیمت واحدهای صندوقها نیز با فاصلهای معنادار بالاتر از NAV معامله شد، در نتیجه پدیدهای کمسابقه حباب دو لایه در این صندوقها شکلگرفت. لایه نخست مربوط به گواهی سپرده نقره به عنوان دارایی پایه بود و لایه دوم مربوط به خود صندوقها که با قیمتی بالاتر از ارزش خالص داراییهایشان معامله میشدند. شدت تقاضا به حدی بود که حباب قیمتی برخی صندوقها به بیش از ۴۰ درصد نیز رسید. اما حباب قیمتی ادامهدار نبود و بعد از صعود بیوقفه قیمتها، مرحله تخلیه حباب در صندوقهای نقره نیز فرا رسید و این صندوقها که در دی ماه سال گذشته در قیمت ۱۰۰۰ تومان پذیرهنویسی شدند؛ اکنون به حوالی قیمت پذیرهنویسی رسیدهاند که این موضوع، گویای همان مفهوم ترکیدن حباب و متضرر شدن افرادی است که با وجود حباب بالا در قیمت گواهی نقره، اقدام به خرید واحدهای صندوقهای نقره کرده بودند.
صندوقهای درآمد ثابت
روز گذشته، قریب به ۱۷ همت واحد صندوق درآمد ثابت در تابلوی بازار سرمایه معامله شد که در نتیجه آن، هزار و ۵۳۲میلیارد تومان پول حقیقی وارد این ابزارهای معاملاتی شد. روز گذشته، پنجمین روز متوالی ورود پول حقیقی به این صندوقها بود و بر این اساس، مجموع ورود پول به این صندوقها از ابتدای از سرگیری مجدد معاملات در ۱۷ اسفند به ۲۱ هزار و ۶۰۰میلیارد تومان رسید که این آمار، صندوقهای مذکور را در صدر فهرست ابزارهای با بیشترین جذب سرمایه خرد حقیقی در ماههای اخیر قرار داده است.
