زوایای تغییر مسیر پول بررسی شد
سیگنال جدید از بازار سرمایه
در جریان داد و ستدهای روز چهارشنبه، سرانجام ورق معاملات برگشت و رکورد ورود پول به کم ریسکهای بازار در دوران جنگ شکسته شد. دیروز بیش از ۴ هزار و ۳۰۰میلیارد تومان پول حقیقی وارد صندوقهای درآمد ثابت شد. افزایش ورود پول به این صندوقها را میتوان نشانهای از بازگشت تدریجی اعتماد و تمایل به پارک سرمایههای خرد در ابزارهای کمریسکتر بازار سرمایه ارزیابی کرد. کارشناسان میگویند با فروکش کردن ریسکها در کوتاهمدت، سرمایهگذاران ترجیح دادند بخشی از دارایی ریالی خود را وارد صندوقهای درآمد ثابت کنند تا، ضمن حفظ امنیت دارایی، بازدهی حداقلی نیز کسب کنند. هرچند تداوم این روند همچنان به پایداری شرایط سیاسی و تثبیت فضای کلان اقتصادی وابسته خواهد بود. البته باید توجه داشت که آتشبس اعلام شده هنوز به معنای دستیابی به یک توافق پایدار و همهجانبه نیست و همین موضوع، سایهای از تردید و ابهام را در تصمیمگیری سرمایهگذاران نگه داشته است.،بهخصوص اینکه بورس همچنان تعطیل است و از آخرین معامله بازار سهام ۴۳ روز میگذرد. بسیاری از سهامداران در وضعیت فعلی، کاملا خوشبین نیستند. البته تمایلی هم به خروج شتابزده از داراییهای خود ندارند. اما آنچه مبرهن است اینکه آتشبس، مورد استقبال اهالی بازار سرمایه واقع شده است.
تداوم برخی ابهامات
با فروکش نسبی تنشها و ورود به فضای پساآتشبس، اگرچه انتظار میرود بخشی از ریسکهای کوتاهمدت تخلیه شود، اما چشمانداز پیشروی اقتصاد و بازارها همچنان در هالهای از ابهام قرار دارد. تجربههای تاریخی نشان میدهد مقاطع مذکور، لزوما بهمعنای آغاز ثبات فوری نیست، بهویژه آنکه مختصات اقتصاد ایران در شرایط کنونی تفاوتهای معناداری با گذشته دارد. تحلیلگران معتقدند برای ترسیم مسیر آینده، باید منتظر روشنتر شدن وضعیت سیاسی و روابط خارجی ماند. در هفتههای گذشته فعالان بازارها با رصد تحولات سیاسی و ارزیابی سیگنالهای جدید، از اتخاذ تصمیمهای بزرگ خودداری کردند. از سویی، نبود قطعیت درباره پایداری آتشبس و احتمال بازگشت تنشها، موجب شده، تداوم ورود پول به بازار سرمایه همچنان در هالهای از ابهام قرار گیرد. این وضعیت باعث شده سرمایهگذاران با احتیاط بیشتری عمل کنند و از اتخاذ تصمیمهای پرریسک فاصله بگیرند. از اینرو تحولات پیش رو در حوزه سیاست خارجی کشور در این میان بسیار تعیین کننده خواهد بود. اخبار سیاسی و سیگنالهای بیرونی وزن قابلتوجهی در تصمیمات سرمایهگذاران پیدا کرده و جهتگیری معاملات را تعیین میکند. در همین راستا تحلیلهای مبتنی بر متغیرهای بنیادی نیز به حاشیه رانده شده و نگاهها بر تحولات غیراقتصادی متمرکز شده است. فعالان بازار ترجیح میدهند تا روشنتر شدن چشمانداز وضعیت سیاسی و اقتصادی کشور، رویکردی محافظهکارانه در پیش بگیرند و منابع خود را در ابزارهای نقدشوندهتر یا کمریسکتر نگهداری کنند. به همین دلیل، هرچند آتشبس توانسته تا حدی از شدت نگرانیها بکاهد، اما برای بازگشت پایدار اعتماد و شکلگیری جریان قدرتمند نقدینگی، همچنان نیاز به تثبیت شرایط و کاهش ریسکهای سیستماتیک احساس میشود.
تغییر اولویتها
به باور برخی کارشناسان، ورود پول به صندوقهای درآمد ثابت در جریان معاملات دیروز حتی میتواند موقت باشد، اگرچه شوک اولیه تا حدی تخلیه شده، اما نبود چشمانداز روشن، مانع از شکلگیری موج قدرتمند تقاضا در بازار شده و سهامداران را همچنان محتاط نگه داشته است. در همین راستا محمد موذن، تحلیلگر بازارهای مالی در گفتوگو با «دنیایاقتصاد» با اشاره به تغییر معنادار جریان نقدینگی در هفتههای اخیر، از جابهجایی اولویت سرمایهگذاران در شرایط جنگی خبر داد و گفت: از ابتدای جنگ، حدود ۱۱ همت خروج پول از صندوقهای طلا به ثبت رسیده است؛ این در حالی است که صندوقهای درآمد ثابت در مجموع ۲۵همت ورود و ۱۰همت خروج را تجربه کردهاند که برآیند آن، ورود ۱۵ همت پول حقیقی به این صندوقهاست. به گفته او، این ارقام بهخوبی نشان میدهد که در شرایط فعلی، صندوقهای درآمد ثابت به برنده جریان پول تبدیل شدهاند. محمد موذن در تشریح دلایل این تغییر رفتار اظهار کرد: بهطور معمول در شرایط نااطمینانی، انتظار میرود سرمایهگذاران به سمت داراییهای امن مانند طلا حرکت کنند.اما آنچه در این دوره رخ داد، تا حدی متفاوت بود. در سطح جهانی، همزمان با تشدید تنشها، بهای اونس طلا برخلاف انتظار با کاهش مواجه شد.
به گفته این کارشناس، یکی از دلایل این اتفاق، تغییر جهت سرمایهها به سمت بازار انرژی بود، بهطوریکه که برخی کشورها و بازیگران بزرگ برای بهرهبرداری از تحولات احتمالی در بازار نفت، اقدام به فروش داراییهای نقدشونده از جمله طلا کردند تا منابع خود را به سمت خرید انرژی هدایت کنند. او افزود: این رفتار در سطح جهانی، بهطور غیرمستقیم بر بازار داخلی نیز اثر گذاشت. در پی بازگشایی صندوقهای طلا در بورس، این ابزارها نیز با فشار فروش مواجه شدند و کاهش قیمت را تجربه کردند. از سوی دیگر، سرمایهگذاران داخلی با مشاهده روند نزولی طلا و همچنین افزایش نااطمینانی، ترجیح دادند از این بازار خارج شوند.
این کارشناس در ادامه با تاکید بر نقش "نقدشوندگی" در تصمیمات اخیر سرمایهگذاران گفت: در شرایطی که ریسکهای سیستماتیک افزایش مییابد، اولویت اصلی سرمایهگذار از کسب بازدهی به حفظ دسترسی به نقدینگی، تغییر میکند. صندوقهای درآمد ثابت به دلیل ریسک پایینتر، ثبات نسبی بازدهی و امکان نقدشوندگی سریع، در چنین فضایی جذابتر میشوند. به همین دلیل، شاهد ورود قابلتوجه پول به این صندوقها بودهایم. این کارشناس اظهار کرد: تجربه ماههای اخیر نیز در شکلگیری این رفتار بیتاثیر نبوده است. او توضیح داد: در مقاطعی از بحران، محدودیتهای معاملاتی و حتی توقف بازار باعث شد بخشی از سرمایهگذاران با نگرانی از قفل شدن دارایی مواجه شوند. همین تجربه باعث شده است که اکنون، اولویت اصلی بسیاری از فعالان بازار، حضور در ابزارهایی باشد که امکان دسترسی سریع به پول را فراهم میکند.
محمد موذن تاکید کرد: پیام اصلی رفتار سرمایهگذاران در شرایط فعلی، اولویت امنیت و نقدشوندگی است. به بیان دیگر، سرمایهگذار امروز بیش از آنکه به دنبال کسب سودهای بالا باشد، به دنبال اطمینان از حفظ اصل سرمایه و امکان دسترسی سریع به آن است.
او در ادامه با اشاره به تحولات اخیر سیاسی و اعلام آتشبس، گفت: هرچند اعلام آتشبس تا حدی از شدت عدم قطعیتها کاسته، اما هنوز نمیتوان آن را بهعنوان یک توافق پایدار تلقی کرد. به گفته این کارشناس، بازار برای بازگشت به شرایط عادی، نیازمند گذر زمان و دریافت سیگنالهای قویتر در مسیر ثبات است.
ابهام در یک تصمیم
محمد موذن در پاسخ به این پرسش که چشمانداز رفتار سرمایهگذاران در کوتاهمدت چگونه ارزیابی میشود و جریان نقدینگی به کدام سمت متمایل خواهد بود؟ گفت: در حال حاضر، سرمایهگذاران با دیده تردید به تحولات نگاه میکنند و ترجیح میدهند همچنان در داراییهای کمریسک باقی بمانند. از اینرو، انتظار میرود صندوقهای درآمد ثابت همچنان مقصد اصلی جریان نقدینگی باشند، مگر آنکه نشانههای روشنی از تثبیت شرایط سیاسی و اقتصادی مشاهده شود.
او درباره زمان مناسب برای بازگشایی بازار سهام نیز گفت: در شرایط فعلی، تصمیمگیری برای بازگشایی بازار نیازمند احتیاط بالاست. به نظر میرسد بهترین رویکرد، صبر تا روشنتر شدن وضعیت در هفتههای پیشرو باشد. چرا که در صورت بازگشایی زودهنگام و تشدید مجدد تنشها، احتمال بروز نوسانات شدید و حتی بینظمی در بازار وجود دارد.
به باور این فعال بازار، در صورت تصمیم به بازگشایی، بهتر است این فرآیند بهصورت تدریجی و مرحلهای انجام شود. بهگونهای که ابتدا نمادها و صنایعی که کمتر تحتتاثیر مستقیم تنشها قرار گرفتهاند، وارد چرخه معاملات شوند و پس از ایجاد تعادل نسبی، سایر بخشها نیز بهتدریج بازگشایی شوند. این تحلیلگر بازارهای مالی با تاکید بر اهمیت اعتمادسازی، گفت: مهمترین نیاز امروز بازار، بازگشت اعتماد سرمایهگذاران است. این امر مستلزم آن است که سیاستگذار با اتخاذ تصمیمات سنجیده، ضمن کاهش ریسکهای سیستماتیک، اطمینان لازم درباره حفظ سرمایه و امکان نقدشوندگی را به فعالان بازار منتقل کند. به گفته او، بدون شکلگیری این اعتماد، نمیتوان انتظار بازگشت پایدار نقدینگی و رونق معاملات را داشت.
چشمانداز اقتصاد پساجنگ
در ادامه، او با تاکید بر لزوم نگاه دقیقتر به تحولات پس از جنگ، افزود: برای ارزیابی وضعیت بازارها در دوره پساجنگ، باید همزمان به دستاوردها، تهدیدها و فرصتهای پیشرو توجه کرد. به گفته او، اقتصاد ایران در دوره جدید، الزاما مشابه الگوی پس از جنگ هشتساله نخواهد بود و نمیتوان انتظار تکرار همان مسیر را داشت.
محمد موذن توضیح داد: شرایط فعلی، چه از منظر ساختار اقتصاد داخلی و چه در سطح روابط بینالملل، تفاوتهای معناداری با گذشته دارد؛ از اینرو هرگونه مقایسه ساده میان این دو دوره میتواند گمراهکننده باشد. به باور وی، در حال حاضر بسیاری از متغیرهای کلیدی هنوز در وضعیت نامشخص قرار دارند و تحلیل دقیقتر، مستلزم گذر زمان و روشنتر شدن وضعیت سیاسی، بهویژه در روابط ایران و آمریکا است.
این تحلیلگر تاکید کرد: در مقطع کنونی، بخش قابلتوجهی از برآوردها بیشتر در حد سناریوهای روی کاغذ است و برای قضاوت قطعی درباره مسیر اقتصاد و بازارها، باید منتظر تثبیت شرایط و شکلگیری چشمانداز روشنتر ماند.
