شوک نفتی در آمریکا
در بازار جهانی نفت خام، خریداران آسیایی مشغول جارو کردن عرضهها هستند و قیمتها را برای اروپا و آمریکا بالا میبرند.
موسسه انرژی اسپکتس برآورد میکند که تلفات تولید نفت خام و میعانات گازی اکنون به ۱۳میلیون بشکه در روز رسیده است، یعنی ۱۵ درصد از عرضه جهانی که بزرگترین میزان در تاریخ است و با مقیاس کاهش تقاضا در دوران کووید-۱۹ برابری میکند. از بسیاری جهات، این وضعیت، معکوس تاثیر کووید است، با این تفاوت که این بار احتمالا کمبود تولید به تقاضا ضربه میزند، نه برعکس.
اگر کسی به قیمتهای واقعی نفت خام فیزیکی نگاه کند، اختلاف قیمتها حیرتآور است. نفت خام برنت تحویل فوری (Dated Brent) یعنی قیمت محمولههای فیزیکی نفت خام در دریای شمال، پیش از آتشبس بالای ۱۴۰ دلار در هر بشکه معامله میشد و سایر محمولههای حوزه آتلانتیک نیز بالاتر از برنت تحویل فوری معامله میشوند.
زمانی که هزینههای سرسامآور حملونقل را نیز به آن اضافه کنیم، این محمولهها با قیمتی بین ۱۵۰ تا ۱۷۰ دلار در هر بشکه به آسیا تحویل داده میشوند. به همین دلیل است که پالایشگاههای سراسر جهان برای تولید سودآور فرآوردههای مصرفی ما مانند بنزین، گازوئیل و سوخت جت با مشکل مواجهاند.
درحالیکه قیمت گازوئیل و سوخت جت در بورسها پیش از آتشبس به بالای ۲۰۰ دلار در هر بشکه رسید (و از آن زمان کاهش یافته است)، قیمتگذاری سایر فرآوردهها بر اساس قیمتهای نفت خام فیزیکی پایینتر از سطوح غالب فعلی انجام میشود. برای مثال، قیمت بنزین در اروپا ۳۰ دلار در هر بشکه پایینتر از قیمت یک محموله نفت خام فورتیس (Forties) در دریای شمال معامله میشود. این تخفیف چهار برابر بیشتر از سطوحی است که در اوج کووید دیده شد.
در سطح جهانی، میانگین حاشیه سود پالایش (کرک اسپرد) محصولات معیار، یعنی اختلاف بین قیمت فرآوردههای پالایشی و نفت خام، مشابه اوج سال ۲۰۲۲ یعنی زمان حمله روسیه به اوکراین است. اما اختلاف بین هزینههای نفت خام فیزیکی و نفتهای خام معیار، پنج برابر بیشتر است و این موضوع پالایشگران را، حتی اگر بتوانند نفت خام را تامین کنند، وادار به کاهش تولید میکند.
نکته مهم این است که این اتفاق فقط در آسیا رخ نمیدهد؛ منطقهای که بیشترین آسیب را از انسداد مسیر ترانزیت دیده است، زیرا ۹۰ درصد از جریان عبوری از تنگه هرمز به آنجا میرود. پالایشگران آسیایی که اولویت را بر امنیت عرضه گذاشتهاند، و نه حاشیه سود اقتصادی، مشغول جارو کردن تمام نفتهای خام حوزه آتلانتیک هستند.
صادرات نفت خام آمریکا به آسیا که معمولا ۱میلیون بشکه در روز است، در ماههای آوریل و میبه بیش از ۲میلیون بشکه در روز خواهد رسید. ما پیشبینی میکنیم که چنین صادرات بالای نفت خام آمریکا به این معنی خواهد بود که ذخایر انبارها در بازار کلیدی منطقه ساحلی خلیج، معروف به منطقه۳ مدیریت دفاعی نفت (PADD ۳) تا پایان ماه میبه حدود ۲۰۵میلیون بشکه کاهش خواهد یافت، یعنی ۳۵میلیون بشکه کاهش نسبت به سال گذشته. تا پایان ژوئن، سطوح ذخایر، حتی پس از در نظر گرفتن برداشتهای تاییدشده از ذخایر استراتژیک نفت آمریکا، به طور بحرانی پایین خواهد بود.
بنابراین، فشار بر پالایشگران اروپایی و برخی پالایشگران آمریکایی به دلیل افزایش رقابت برای نفت خام در حال افزایش است. پالایشگران آسیایی معمولا نفت خام را دو ماه جلوتر تهیه میکنند. این در حالی است که شرکتهای اروپایی یک ماه جلوتر و پالایشگران آمریکایی به دلیل دسترسی به خطوط لوله نفت، فقط چند هفته یا چند روز جلوتر خرید میکنند. اگر اختلالات هرمز طولانی شود، پالایشگران جهانی ممکن است مجبور شوند برای تامین نفت خام هزینه بیشتری بپردازند و الگوهای خرید خود را با چرخههای آسیا هماهنگ سازند. در غیر این صورت، با خطر کمبود عرضه کافی مواجه خواهند شد.
این موضوع میتواند برای سیاستگذارانی که احتمالا به اندازه کافی به همپیوستگی بازارهای جهانی نفت را درک نکردهاند، یک شوک محسوب شود. بزرگترین تولیدکننده نفت در حال حاضر، یعنی آمریکا، از کمبود نفت خام مصون نیست، زیرا منطقهای که بیشترین نیاز را دارد، یعنی آسیا، حاضر است برای نفت خام آمریکا پول بیشتری بپردازد.
برای جلوگیری از کمبود در آمریکا، سیاستگذاران باید یا قیمت بالاتر را بپذیرند یا مداخلات شدید بازار مانند محدود کردن صادرات را در نظر بگیرند؛ اقدامی که تاثیر معکوس تعطیلی عملیات پالایشگاهی و تولید بالادستی در امتداد ساحل خلیج آمریکا را به همراه خواهد داشت. بیشتر این تولید برای صادرات تنظیم شده است و به دلیل تقسیمبندی جغرافیایی و زیرساختی کشور، تغییر مسیر آن به داخل دشوار است.
قیمت قراردادهای آتی به متولیان امور یک حس کاذب امنیت میدهد. قیمت واقعی نفت، قیمتی است که پالایشگران و فروشندگان بر اساس آن معامله میکنند و در نهایت به مصرفکننده منتقل میشود.
میانگین قیمتهای خردهفروشی بنزین در آمریکا در حال حاضر به شدت افزایش یافته و قیمت گازوئیل حتی اگر قیمتهای آتی نسبتا آرام مانده باشند، به سطوح نزدیک به رکورد نزدیک میشود. افزون بر این، اگر جنگ به سرعت پایان نیابد، تلاش برای پایین نگه داشتن قیمتهای آتی کاری بیهوده خواهد بود.
هرچه قیمت آتی امروز پایینتر باشد، در آینده ناچار به افزایش بیشتری خواهد بود، زیرا در حال حاضر سیگنالهای مناسبِ بازار برای ایجاد تعادل بین تقاضا و عرضه به شدت محدودشده را ارسال نمیکند.
* فایننشال تایمز
