کمبود نیروی کار در ژاپن موجب شد؛
سرمایهگذاری ساموراییها در صنعت روباتیک
تککرانچ بر اساس گفتوگوهایی با سرمایهگذاران و مدیران صنعت، بررسی کرد که چه چیزی این تغییر را هدایت میکند، رویکرد ژاپن چه تفاوتی با ایالات متحده و چین دارد و با بلوغ فناوری، ارزش در کجا احتمالا پدیدار خواهد شد.
کمبود نیروی کار
رو گوپتا، مدیرعامل Woven Capital، به تککرانچ گفت: «عوامل متعددی در پذیرش روباتیک در ژاپن نقش دارند، از جمله پذیرش فرهنگی روباتیک، کمبود نیروی کار ناشی از فشارهای جمعیتی و قدرت صنعتی عمیق در زنجیرههای تامین مکاترونیک و سختافزار.» «هوگیل دو»، شریک عمومی گلوبال برین نیز گفت: «هوش مصنوعی فیزیکی به عنوان ابزاری برای تداوم فعالیت خریداری میشود: چگونه میتوان کارخانهها، انبارها، زیرساختها و عملیات خدماتی را با نیروی کار کمتر فعال نگه داشت؟» «از آنچه من میبینم، کمبود نیروی کار عامل اصلی است.»
بحران جمعیتی ژاپن در حال شتاب گرفتن است. جمعیت این کشور در سال ۲۰۲۴ برای چهاردهمین سال متوالی کاهش یافته است؛ افراد در سن کار تنها ۵۹.۶ درصد از کل جمعیت را تشکیل میدهند، سهمی که پیشبینی میشود طی ۲۰ سال آینده نزدیک به ۱۵میلیون نفر کاهش یابد. این موضوع در حال تغییر شکل نحوه عملکرد شرکتها است: یک نظرسنجی «رویترز/نیکی» در سال ۲۰۲۴ نشان داد که کمبود نیروی کار، نیروی اصلی است که شرکتهای ژاپنی را به سمت پذیرش هوش مصنوعی سوق میدهد.
شو یاماناکا، یکی از مدیران Salesforce Ventures، در مصاحبهای با تککرانچ گفت: «عامل محرک از بهرهوری ساده به بقای صنعتی تغییر یافته است. ژاپن با محدودیت عرضه فیزیکی مواجه است که در آن خدمات ضروری به دلیل کمبود نیروی کار نمیتوانند پایدار بمانند. با توجه به کاهش جمعیت در سن کار، هوش مصنوعی فیزیکی یک موضوع اضطراری ملی برای حفظ استانداردهای صنعتی و خدمات اجتماعی است.»
به گفته ایسی تاکینو، مدیرعامل و یکی از بنیانگذاران موجین، ژاپن در حال افزایش تلاشهای خود برای پیشبرد اتوماسیون در تولید و لجستیک است. دولت برای مقابله با چالشهای ساختاری مانند کمبود نیروی کار، اتوماسیون را ترویج کرده است. موجین، یک شرکت ژاپنی، نرمافزاری ساخته است که به روباتهای صنعتی اجازه میدهد وظایف جمعآوری و لجستیک را بهصورت خودکار انجام دهند. تاکینو گفت که رویکرد موجین بر نرمافزار - به ویژه پلتفرمهای کنترل روباتیک - متمرکز است که به سختافزارهای موجود اجازه میدهد تا به صورت خودکارتر و کارآمدتر عمل کنند.
قدرت سختافزاری، ریسک سیستم
ژاپن از نظر تاریخی در زمینه اجزای فیزیکی روباتیک سرآمد بوده است. اینکه آیا این مزیت به دوران هوش مصنوعی نیز راه پیدا میکند یا خیر، پرسشی است که هنوز پاسخی برای آن پیدا نشده است. به گفته سرمایهگذاران خطرپذیر مستقر در ژاپن، این کشور همچنان در اجزای اصلی روباتیک مانند محرکها، حسگرها و سیستمهای کنترلی قدرت خود را نشان میدهد، درحالیکه ایالات متحده و چین با سرعت بیشتری در حال توسعهی سیستمهای فولاستک هستند که سختافزار، نرمافزار و دادهها را ادغام میکنند. یاماناکا گفت: «تخصص ژاپن در قطعات با دقت بالا - رابط فیزیکی حیاتی بین هوش مصنوعی و دنیای واقعی - یک خندق استراتژیک است. تسلط بر این شیوه، مزیت رقابتی قابلتوجهی در زنجیره تامین جهانی ایجاد میکند. اولویت فعلی، تسریع بهینهسازی در سطح سیستم با ادغام عمیق مدلهای هوش مصنوعی با این سختافزار است.»
تاکینو گفت: «قابلیتهای سختافزاری در چین و ژاپن قویترین هستند و ژاپن بهویژه در کنترل حرکت روبات قوی است، درحالیکه ایالات متحده در لایه خدمات و توسعه بازار پیشرو است. از نظر تاریخی، بسیاری از شرکتهای آمریکایی از نقاط قوت نرمافزاری خود برای ایجاد کسبوکارهای یکپارچه - مشابه اپل - استفاده کردهاند و پلتفرمهای نرمافزاری قوی را با سختافزارهای باکیفیت تهیهشده از آسیا جفت کردهاند.» با این حال، تاکینو تصریح کرد که این مدل ممکن است بهطور کامل برای دنیای نوظهور هوش مصنوعی فیزیکی قابل استفاده نباشد. تاکینو گفت: «در روباتیک و بهویژه در هوش مصنوعی فیزیکی، داشتن درک عمیق از ویژگیهای فیزیکی سختافزار بسیار مهم است. این امر نه تنها به قابلیتهای نرمافزاری، بلکه به فناوریهای کنترلی بسیار تخصصی نیز نیاز دارد که توسعه آنها زمان قابلتوجهی میبرد و هزینههای بالای خرابی را به همراه دارد.»
ساتوشی سوگی، مدیرعامل WHILL، به تککرانچ گفت: «WHILL، یک استارتآپ مستقر در توکیو و سانفرانسیسکو که وسایل نقلیه شخصی خودران تولید میکند، با رویکردی گستردهتر و جامعتر به توسعه جهانی، از «مونوزوکوری» یا میراث صنایع دستی ژاپن بهره میبرد. این شرکت یک پلتفرم یکپارچه توسعه داده است که ترکیبی از وسایل نقلیه الکتریکی، حسگرهای داخلی، سیستمهای ناوبری و مدیریت ناوگان مبتنی بر ابر را برای حملونقل کوتاهمدت و خودران ارائه میدهد.» سوگی خاطرنشان کرد که این شرکت از ژاپن و ایالات متحده برای توسعه استفاده میکند و از ژاپن برای اصلاح سختافزار و رفع نیازهای جمعیت سالخورده و از ایالات متحده برای تسریع توسعه نرمافزار و آزمایش مدلهای تجاری در مقیاس بزرگ استفاده میکند.
از طرحهای آزمایشی تا استقرار در دنیای واقعی
دولت در حال سرمایهگذاری برای این تلاش است. ژاپن تحت نخستوزیری سانائه تاکایچی حدود ۶.۳میلیارد دلار برای تقویت قابلیتهای اصلی هوش مصنوعی، پیشبرد ادغام روباتیک و پشتیبانی از استقرار صنعتی اختصاص داده است. «دوه» میگوید: «تغییر از آزمایش به استقرار واقعی در حال انجام است. اتوماسیون صنعتی همچنان پیشرفتهترین بخش است و ژاپن سالانه دهها هزار روبات، بهویژه در بخش خودرو، نصب میکند.» دوه تصریح کرد که کاربردهای جدیدتر نیز در حال افزایش جذابیت هستند.
در حوزه لجستیک، شرکتها در حال استقرار لیفتراکها و سیستمهای انبارداری خودکار هستند، درحالیکه در مدیریت تاسیسات، روباتهای بازرس در مراکز داده و سایتهای صنعتی مورد استفاده قرار میگیرند. شرکتهایی مانند سافتبانک در حال حاضر هوش مصنوعی فیزیکی را در عمل به کار میگیرند و مدلهای زبان بینایی را با سیستمهای کنترل بلادرنگ ترکیب میکنند تا روباتها را قادر به تفسیر محیطها و اجرای وظایف پیچیده به صورت خودکار کنند.
تورو توکوشیگه، مدیرعامل Terra Drone، به تککرانچ گفت: «در حوزه دفاعی، جایی که سیستمهای خودکار در حال تبدیل شدن به بنیادیترین بخش هستند، رقابت نه تنها به پلتفرمها، بلکه به هوش عملیاتی مبتنی بر هوش مصنوعی فیزیکی نیز بستگی خواهد داشت.» توکوشیگه افزود که Terra Drone با ترکیب دادههای عملیاتی با هوش مصنوعی، در تلاش است تا سیستمهای خودکار را قادر سازد تا در محیطهای دنیای واقعی بهطور قابل اعتمادی عمل کنند و از پیشرفت زیرساختهای دفاعی ژاپن پشتیبانی کنند.
به گفته سرمایهگذاران و منابع صنعتی، سرمایهگذاریها از سختافزار فراتر میرود و شرکتها سرمایه بیشتری را به نرمافزارهای هماهنگسازی، دوقلوهای دیجیتال، ابزارهای شبیهسازی و پلتفرمهای یکپارچهسازی اختصاص میدهند.
ظهور اکوسیستمهای هیبریدی
اکوسیستم فیزیکی هوش مصنوعی ژاپن نیز به شیوههایی در حال تکامل است که با مدلهای سنتی تحول فناوری متفاوت است. به جای یک مدل پویا که در آن برنده همه چیز را میبرد، فعالان صنعت انتظار یک مدل هیبریدی را دارند که در آن شرکتهای جاافتاده مقیاس و قابلیت اطمینان را فراهم میکنند، درحالیکه استارتآپها نوآوری را در طراحی نرمافزار و سیستم هدایت میکنند.
شرکتهای بزرگ، از جمله شرکت تویوتا موتور، میتسوبیشی الکتریک و هوندا موتور، مزایای قابلتوجهی در مقیاس تولید، روابط با مشتری و قابلیتهای استقرار حفظ میکنند. اما استارتآپها در حال ایجاد نقشهای حیاتی در حوزههای نوظهور مانند نرمافزار هماهنگسازی، سیستمهای ادراکی و اتوماسیون گردش کار هستند.
یاماناکا گفت: «رابطه بین استارتآپها و شرکتهای جاافتاده، یک اکوسیستم مکمل متقابل است. روباتیک نیازمند توسعه سختافزاری سنگین، دانش عملیاتی عمیق و هزینههای سرمایهای قابلتوجه است. با ترکیب داراییهای گسترده و تخصص دامنه شرکتهای بزرگ با اختراعات نوآورانه استارتآپها، این صنعت میتواند رقابتپذیری جهانی جمعی خود را تقویت کند.» مدیرعامل Terra Drone گفت: «اکوسیستم دفاعی ژاپن نیز در حال تغییر از تسلط شرکتهای بزرگ به سمت همکاری بیشتر با استارتآپها است. شرکتهای بزرگ همچنان بر پلتفرمها، مقیاس و ادغام متمرکز هستند، درحالیکه استارتآپها در حال توسعه در سیستمها، نرمافزارها و عملیاتهای کوچکتر هستند و سرعت و سازگاری به عوامل رقابتی کلیدی تبدیل میشوند.»
شرکتهایی مانند Mujin در حال توسعه پلتفرمهایی هستند که فراتر از سختافزار قرار میگیرند و امکان اتوماسیون چندفروشندهای و استقرار سریعتر در صنایع مختلف را فراهم میکنند. شرکتهای دیگر، از جمله Terra Drone، رویکردهای مشابهی را برای سیستمهای خودران به کار میگیرند و هوش مصنوعی و دادههای عملیاتی را برای پشتیبانی از برنامههای کاربردی دنیای واقعی در مقیاس بزرگ ترکیب میکنند. دوه گفت: «قابل دفاعترین ارزش، متعلق به کسی است که مسوولیت استقرار، یکپارچهسازی و بهبود مستمر را بر عهده دارد.»
